Yek ji destanên kurdên Sovyet yên here serketî

Yek ji destanên kurdên Sovyet yên here serketî

Xewna min

Şikoyê Hesen (1928-1976) 

Vê xewnê da ezê çûme Kurdistana nuh, bikir,

Her çar qulba vêketine şemdanên bext û agir…

Vê xewnê da Kurdistanê ne mij heye, ne dûman,

Vê xewnê da çawa mizgîn birq vedidin erd-ezman.

Vê xewnêda eşq, mizgîn e… Kurdistan wê aza bûye,

Ber çevê min ezman tijî refê quling, qaza bûye,

Roja kibîr bi eşq û şa Kurdistanê dişxule

Û dora wê keskesor e, hezar awaz û gul e…

Teze bûye yek nanê meyî kal û bava hezar ker,

Miletê min hezar qebîl vanê teze wê tê ser.

Def û zurnê wê girmîne… wê qûjîn e û dewet…

Şehîdên me tev rabûne, qise dikin eşq, hêbet…

Birînên wan bûne nîşan, şemdan in li pêsîrê,

Bejina wane bilind, talyan wek minarê Cizîrê,

Kerî-sûrîya vanê tînin û davêne ustîyê wan…

Xerîbên me tên-dikişin mîna Ferat û Mûrad,

Emir tînin, eşqê tînin boy ocaxê ber mîrat…

Û kenê wan mîna birûsk li dewetê şîrqîn e,

Dewsa birqê – gul-sosina li govendê jor tîne…

Çi şîrin e ev lewja nuh… çi şîrin e dengê sêz!

Erfan, egît mînanî çiya bin da bûne çît û rêz…

Va meydanê wê cirîd in siyarê kihêl-menekîya,

Ser hev ra tên, ber hev ra tên mîna ewrê belekîya…

Rext û rişmê sîngê hespa diteyîsin wek siteyr,

Par vedikin hesp erş-ezman mîna Sîmir, mîna teyr…

Borê Batin, Berî Sosik, Rexşê Belek û Eşqer

Hîre-hîr in erd û felek, ezman kirin hezar ker…

Gurzê birqê sîmê û sir fûre-fûr in, têne xar,

Jor dirijin, jêr dirijin ser sîngê çiya, best-beyar…

Siyarê hespa mîna ejda, mîna dêwa, meleka,

Bê gem-dizgîn çerxê didin tevekê erş-feleka,

Ser kutane nav dêl-bijîya, dihejînin çepila,

Mîna birûsk ewr bê xarê û birq vede ser gula…

Toz û dûman tund radibe mîna hulma devê riya,

Hildikişe, hemêz dike ber-bedenê banî-çiya

Û dikeve geboz-gelîya tevî eşq û şaya dil,

Ji kevir jî dihelîne hemû xiyal-xemê kul…

Bûka teze li ber perdê bîr kirîye şerm û edet,

Xêlî dêst da dihejîne, divê: “Hane def-dewet!”.

Zevê teze çûye Sîpanê pey Xeca Zer û Sîyabend,

Divê: “Werin!… deweta we Kurdistanê girt govend,

Divê,- werin… Ewan mirîye… bûye deweta Mem û Zîn…

Bext û miraz naqurçimin îdî ter-can û hêşîn…

Kê qurçimîye bext û miraz, canî li kê bûye reş,

Deweta wan wê digere tevî bextê meyî geş.-

Divê,- werin!… îdî tu Mem naçin xerîb-qurbetîyê,

Îdî qîz-bûk û Zerî Eyş nabînin derd-bedbextîyê…

Divê,- werin!… Şên-ava bûye Dimdima me kelefe,

Hêz-qewata Xanê Çengzêr mîna sitêra zef e!…

Divê,- werin!… Leyl û Mecrûm vegeryan ji ezmana,

Wan bîr kirîye zulma evda, derd û kulê zemana…

Dota gurca, evîn Senan rabûne ji kibîrê,

Mîna hezar evîn û ro didin şewq û nedîrê.

Xal û xarzî pev ketine… Emer axa wê mirîye!…

Werdeka dê ji şabûna çeva hêsir û girî ye…

Sergovendîyê nade kesî, bi eşqa dil dilîze,

-“Xirpanîkî”,- divê,- lê xin! Ev dewet zef ezîz e!…

Her heft kurê Hesê Dûdê li govendê bûne çiya,

Orta wan da Kerr û Kulik wê dixwênin mîna ziya.

Barana zêr wê dibare û keskesor bûne çît…

Û Barzanî eşq diçe-tê… kubar dike fîte-fît…

Dengbêj Evdal û Cizrawî teze dinya ron dîtîye,

Û ava reş, mîrat korbûn ser çevê wan hilatîye.

Kolozê xwe qot kirine, wan kake-kak, qîrîn e,

Şalûl-bilbil ber kerr bûne û dengê xwe birîne…

Dengê Hesen, dengê Evdal qûjîn e çar-çarnikal,

Xêr-mizgîn e îro ketîye Kurdistanê, mala Zal…

Ahmed Xanî, Elîyê Herîr û Cizîrî û Feqî

Li Sîpanê mêze dikin vê cejin-eyda me heqî…

Û çevê wan îşiq didin mîna rojê nuh-nedîr,

Ebê wane li navmilê mîna mija çiyayê çîl,

Serê wanî koloz û pêç mîna serê Îgirdax,

Rû-gulîyê wan nûr-awazî mîna gulê nava bax…

Û dîwanê wan buhuştî mîna erşê bi siteyr,

Temam evîn, temam zanîn, tê da hezar sur û meyr…

Û hildane tembûrên xwe bikir, batin, lal û dur,

Hezar kilam, hezar miqam tembûra tên hurr û gurr…

Û kubra wan şîrin û xweş delaltir ji ya horîya,

Her çar qulbê Kurdistanê kire lîlîn û firîya…

-Şikir Rebî!… Şikir Xwedê! Şikir te erd û ezman…

Li kurd vebûn qeyd û çîdar, li kurd vebûn zar-ziman.

Can!… Agirê ocaxa kurd şemal dide wek royê!….

Dijminê me dewr û zeman bi destê me hat rayê…

Beyraqên me kevin û teze bilind in dest şêra da,

Ku sor bûne, nitirîne xûna efat-mêra da…

Çar-çarnikal sor kirine şîrin, ezîz Kurdistan,

Xemil danê, emir danê, kirine kaw, gulistan.

Û qenc bûne, rû ketine her birînên meye reş,

Qîz û xortên Kurdistanê hubê bûne mest, serxweş.

Tune îdî kîn, bêdadî, qetil û xûn, ernûsî,

Me kuştine mar û dûpişk, hemû gindir û kûsî…

Me qir kirin gurê xayîn, hemû Ewan û rûvî,

Best û beyar kubar meşîn karê xezal, gakûvî…

Û çemên me û kanîyên me bûne şerbet dikişin,

Ji kenera derketine, sûrtê çiya da dirijin…

Mîlyon rojî nedîr daye tevî gulên mîlyon reng,

Şûtik-şirav Kurdistanê xwe berdaye şox û şeng.

Dibistana wê qibîn e, zar dixûnin mîna kew,

Ser zarê wan şiêr û qezel dixulxulin mîna cew.

Ulm û zanîn perwez didin, me ra bûne bext-felek,

Kurdistana me nitirîye, bûye birca nexş-belek.

Heyrî dîwan û kitêba xew teqisîye qîz-xorta,

Li zanînê dost û yar in, dijmin in boy kîn-forta,

Zanistgehê zanîna nûr li bajara bûn fener,

Her nezanî û her terî mina bûn bê berat-ser.

Çiyayê kibîr bûne sitûn bin bextê me û erşa,

Ceng û mirin ketine dil qef-zinara û qelşa,

Bi kubarî wê guvîn e bilûra me dewranî,

Kerî-sûrî li sîngê çiya bûne rextê mircanî.

Şivan-gavan apincîne bi çekê nuh û rihal,

Qerpal, kulav avîtine tev nexweşîyê derd û hal…

Berbi berîyê hûr dimeşin eşq û kubar bêrîvan,

Mîna refê qaz-qulinga herine berîyê û aran.

Cerd û talan hilatine mîna mij û dûmanê,

Keda helal bûye rikin li xebat û gumanê…

Şûr û xencer, tiving, qirme bûne xemilê dîwana,

Û naxwênin koxê binerd, dewsê bircê ezmana,

Lê nerdewan hildikişin heta hezar-sed qatî,

Kal û pîra ser givîn e bi sehet û taqetî…

Çol û besta traktora şev û rojê xurmîn e,

Xwelîya şeve hur pel dide, mîna behrê hurmîn e.

Û toximê bext-azayê jor dirije wek siteyr,

Xwelîya dayîk hemêz dike dilê şewat û bi heyr…

Simlê zêrîn bilind dibin berbi roja xewn, buhişt,

Xêr-bereket Kurdistanê dibe dengiz û lêmişt.

Sêvê Xelat hur dişxulin şivêta lal-cewahir,

Kurdistanê gul vedidin hezar evîn-hub û sur…

Çem û kanî şev û rojê ringe-ring in mîna saz,

Xêr û şayî Kurdistanê bûne rihal û libas…

Û ez kubar mêze dikim Kurdistanê hezar car,

Kunde dibim û radimûsim xwelîya wêye ziyaret-nar.

Ez diçime tebîyê Barzan, ber qeleçê nûranî,

Tia dibim serqot-pêxas kevirê wane batinî….

Û bextê min dike xurîn heft tevekê ezmana,

Divê: “Şayîr, tu gihîştî mirazê xwe zemana!

Çira hemû bext-miraza Kurdistanê vê ketîye,

Miletê kurd îro teze ji ber dawa dê ketîye!…

Azaya nûr şewq vedaye ji roj-teva şimalê,

Mîna bahar dakutaye ocaxa te – vê malê!…”.

(Tîpguhêzîya ji tîpên kirîlî ser tîpên latînî: Mîdîya Têmûr)

Derheqa nivîskar da

RIATAZA

Malpera nûçeyan derheqa kurdan û Kurdistanê da; Ji bo malûmatîyên zêde berê xwe bidine vê navnîşanê: info@riataza.com

Qeydên dişibine hev