Berhemeke “Folklora kurmancîyê”: Xatê Xanim

Berhemeke “Folklora kurmancîyê”: Xatê Xanim

Em weşandina berhemên ji nimûneyên zargotina me berdewam dikin. Berhema heftêûyekê me ji pirtûka “Folklora kurmancîyê”, ku sala 1957an bi kurmancîya kirîlî ya kurdên Sovyet va hatîye çapkirin, hildaye û me ew transkrîpeyî ser herfên kurdîya latînî ya îroyîn kirîye. Vê carê emê berhemeke êpîkîyê ya bi sernavê “Xatê Xanim” raberî we bikin.

Berevkar û amadekarê vê pirtûkê Hecîyê Cindî ye.

Berhem çawa di pirtûkê da çap bûne, em wisa raberî we dikin.

Tîpguhêzîya kurdîya ji tîpên kirîlî ser tîpên kurdîya latînî Mîdîya Têmûr û Dîdara Têmûr kirine.

Amadekar: Têmûrê Xelîl

 

Ji nimûneyên zargotina me – 71

Kurê Xatê xanima pîr dibê:

Delîlê dayê, dilê min dibêye

Delîlê dayê dilê min dibêye

Qaymeqamê Romê – milazimê dewletê

Bi minra ketîye kînê, dewêye

Wê sibê gazî min kirîye Erzinganêye

Sond bi sonda mêrê di berêye

Ji min û qaymeqaymê Romê – milazimê dewletê

Yekê bikeve binê erdêye.

 

Xatê xanimê gote bûka xwe Zeynê xanimêye

Bişewite mala bavê min û te tenêye

Kesekê tune em bişînin teselîyêye

Kesek nehat em jê bikin pirsêye.

Peyakê derket kêrta pêş malêye

Xatê xanimê çûye pêşîya peyêye

Go: -Peyayo, tu bi xwe kî, bi Xwedê ye

Bide min cabeke xêrêye!

 

Peyê go: -Xatê xanimêye

Go, tuyî xêr tunîne

Sultan paşa kurê te kuştîye

Qaymeqaymê Romê – milazimê dewletêye

Roja şeşa şûna wî dara daraxacêye.

 

Xatê xanimê gote Zeynê xanimêye:

Go, gumana me jor maye Xwedêye

Li jêr maye Emîn paşayê bavê teye

Here cem Emîn paşayê bavê xweye

Bê Sultan paşa zevê te kuştîye

Qaymeqaymê Romê – milazimê dewletêye

Roja şeşa şûna wî dara daraxacêye

Bê, bira bireşîne malê dinêye

Bi quweta malê dinê Sultan paşa derxe ji kelêye.

 

Hey gidî, hey dewletê

Ne min go, lawo, mekuje qaymeqaymê Romê – milazimê vê dewletê

Nexe kelekê giran serê min hurmetê

Wê, wê, wê, vê dewletê.

 

Zeynê xanim çû cem bavêye

Go: -Sultan paşa kuştîye

Qaymeqaymê Romê – milazimê dewletêye

Roja şeşa şûna wî dara daraxacêye.

Xatê xanimê digo:

Bira here cem serekê dewletêye

Bira bireşîne malê dinêye

Bi quweta malê dinê

Sultan paşa derxe ji kelêye

Hey gidî, hey dewletê

Ne min go, lawo mekuje

Qaymeqaymê Romê – milazimê dewletê

Nexe keleka giran serê min hurmetê

Wê, wê, vê dewletê.

 

Emîn paşa gote jina xwe Fatê xanimêye

Go: -Here cem Zeynê xanimêye

Bê, bavê te çû cem serekê dewletêye

Zef reşand malê dinêye

Tu îlac nebûye

Bê, bavê te digo mêrê wê çi kurmancekî qafsere

Kuştîye qaymeqaymê Romê – milazimê dewletêye.

Bê, bavê te digot, tu şuxulê wê pê neketîye

Bira hêdî-hêdî cem wan rabe

Bide pey te, bêye.

 

Fatê xanimê gote Zeynê xanimêye

Go: -Bavê te çû cem serekê dewletêye

Zef reşand malê dinêye

Tu îlac nebûye

Digot, mêrê wê çi kurmancekî qafsere

Kuştîye qaymeqaymê Romê – milazimê dewletêye.

Digot, tu şuxulê wê pê neketîye

Bira hêdî-hêdî cem wan rabe

Bira pey te bêye.

 

Zeynê xanimê got:

Dayê, rûçikê te li min heram be

Îro ne roja pirsêye

Raste, mêrê min kuştîye

Qaymeqaymê Romê – milazimê dewletêye

Saxe, li heyata rûbarê dinyayê

Hela ezê çend sala bisekinim ber rehma Xwedêye

Hey gidî, hey, hey dewletê

Canê can, can qudretê

Ne min go, lawo, nekuje

Qaymeqaymê Romê – milazimê dewletê

Nexe kelekê giran serê min hurmetê

Wê, wê, wê dewletê.

 

Xatê xanim gote Zeynê xanimêye

Dest bavêje kujê sandoqêye

Çend zêra bavêje xurcêye

Girêde li terkuya dûbirê hespêye

Emê herine ber serê têlêye

Lêxin li têlêye

Heçî gava têl bi xêr bêye

Ezê sed zêrê zer daynime mizgînêye

Usa lêxe li têlêye:

“Mala mine girane

Naçe ber rêye

Bûka mine bi tere cane

Ezê çawa bikim halê vê bûkêye

Padişa padişê îslamêye

Kurê min bide seva xatirê navê Xwedêye”.

Têl gihîşte Sitembolêye

Padişa li ser qameta nimêjêye

Gazî wezîr-wekîla kir, hatine wêderêye

Go: -Werin, bidin cava têla Xatê xanimêye

Milê pîrê bigirin, bavêjin ber serê têlêye

Malê pîrê belakin li eskerê dewletêye

Hey gidî, hey, hey dewletê

Canê can, can qudretê

Ne min go lawo nekuje

Qaymeqaymê Romê – milazimê dewletê

Nexe kelekê giran serê min hurmetê

Wê, wê, wê dewletê.

 

Xatê xanimê gote Zeynê xanimêye

Go: -Were vê carê jî minra lêxe li têlêye

Heçî gava têla me bi xêr bêye

Ezê dusid zêr daynim mizgînêye

Usa lêxe li têlêye

“Kela Ezirganê wa li kira

Hogicê kelî kur dikişe donzde tîşa, panzde birra

Were dîharê konê reşî erebî, têda peyda nabe navê kura

Padişa padişayê îslamêye

Kurê min bide sev xatirê navê Xwedêye”.

 

Heçî gava têl gihîştîye wêderêye

Padişa li ser qameta nimêjêye

Gazî wezîr-wekîla kir, hatine wêderêye

Go: “Werin, bidin cava têla Xatê xanimêye

Go, serê pîrê jêkin ber serê têlêye

Malê pîrê belakin li eskerê dewletêye”.

Hey gidî, hey, hey dewletê

Canê can, can qudretê

Ne min go, lawo nekuje

Qaymeqaymê Romê – milazimê dewletê

Nexe kelekê giran serê min hurmetê

Wê, wê, vê dewletê.

 

Xatê xanim gote Zeynê xanimêye

Go: -Donzde eskerê reşe ber serê têlêne

Herekê çend zêra bavêje cêvêye

Bi xwe derkeve wêderêye

Lêxe têla xezevêye

Raste, kurê min kuştîye

Qaymeqaymê Romê – milazimê dewletêye

Dûmka dinê ne dirêje, lê kurte

Hergê kurê min berdidî, berde

Bernadî – Xwedê koka te kokêda bibire”.

 

Têl gihîştîye wêderêye

Padişa li ser qameta nimêjêye

Gazî wezîr-wekîla kir, hatine wêderêye

Go: -Werin, bidin cava têla Xatê xanimêye

Go, ez xofê dikim ji vê pirsêye

Eva têla xezevêye

Gelo li kêderê esker ketîye tengîyêye

Dixweze îmdadêye

Ku pîrê têl wana sitendîye.

Padişa kete mitalaye

Go: -Hilbet, kurê vê dêye

Û mêrxase

Berdin bira here bigihîje pîra dêye…

Got: Barîyê kurê Nevoyê Hesen; ji diya xwe bûye sala 1912a, dengbêje, gelek kilama zane, nîvxwendîye. Barî niha dimîne li gundê Hebilkendê, li ser nehîya Êçmîadzînê, kolxozvane. 

Riataza

Derheqa nivîskar da

Têmûrê Xelîl

Berpirsyarê malpera me, sêkrêtarê Komeleya Nivîskarên Kurd li Swed, endamê Yekîtîya Rojnamevanên bajarê Moskvayê, nivîskar û rojnamevan. Fakulta fîzîk-matêmatîkê a zanîngeheke Ermenîstanê temam kirîye.

Qeydên dişibine hev