Ji nimûneyên zargotina me – 142

Ji nimûneyên zargotina me – 142

Em weşandina berhemên ji nimûneyên zargotina me berdewam dikin. Berhema sedûçilduduyan me ji pirtûka “Folklora kurmancîyê”, ku sala 1957an bi kurmancîya kirîlî ya kurdên Sovyet va hatîye çapkirin, hildaye û me ew transkrîpeyî ser herfên kurdîya latînî ya îroyîn kirîye. Vê carê em beşa 3an a berhemeke êpîkîyê ya bi sernavê “Kilama Al paşa” û “Kilama Memê” raberî we bikin.

Berevkar û amadekarê vê pirtûkê Hecîyê Cindî ye.

Berhem çawa di pirtûkê da çap bûne, em wisa raberî we dikin.

Tîpguhêzîya kurdîya ji tîpên kirîlî ser tîpên kurdîya latînî Mîdîya Têmûr û Dîdara Têmûr kirine.

Amadekar: Têmûrê Xelîl

 

Kilama Al paşa û kilama Memê -3

 

Hetanî ewana hevra xeberdan, idî siyar û cimaet tijî ber derê bêx bûn. Zînê ma bin qapûtê Memêda. Memê qapût avîte ser çokê xwe, Zînê jî da binî û xwe nexweş avît. Memê kete derîkî teng.

 

Qewaza derê malê gaze-gaze

Zînê vêra-vêra dengê mîra bi nase.

Go: -Memê, rêkê bivîn têda bivim xilase

Zînê ket bin kurk û livase.

 

Mîr ji derva hatin bi derda

Selam dane Memê bi serda

Memê selam elêkim lê veda

Lê ranebû ji berda.

 

Bekir go:

 

-Mîrê min, kê dîye

Mîr û wezîr bêne bi derda

Selamê bidine xulama bi serda

Xulam ji ber selamê ranebin ji berda?

 

Memê go:

 

-Bekir, ez nexweşim bi gele birîna

Serê min nasekine ser her çar balgîna

Wekî ji ber selama mîra rabim pîya.

 

Bekir go:

 

-Memê, nexweşa tune rêye

Tu carekê rabe ji pêye

Bike ferzek-dudu nimêye

Qey ebabet heye ji boy Xwedêye.

 

Memê go:

 

-Bekir, wekî nexweş çê be

Wê rabe ji ser pêbe

Hemîn ebabetê ji boy Xwedê be.

 

Bekir go:

 

-Memê, devdînî aqil kurîne

Tu aqilê xwe serê xwe bîne

Ew çîye te daye bin qapûtê hêşîne?

 

Qeretajdîn go:

 

-Mîrê min, Bekirî zef virekî derewîne

Rext û ruşmê hespê Memê zêrîne

Anîye baxê Torkirî xemê xwe pê wana birevîne

Lê şerma mîra daye bin qapûtê şîne.

 

Bekir go:

 

-Ya dilê Memê dihebîne

Ew erebeke reşe lêv deqîne

Bira di îmana bavê Bekirda be

Dîzikê qêtix nav Cizîrê digerîne

 

Qeretajdîn kas-pîyala digerîne

Kasekê ser Memêda tîne

Memê gulîyê Zînê bin qapût dertîne

Qeretajdîn bi herdu çevê xwe dibîne.

 

Qeretajdîn çev û birûya diqulibîne

Gazî Erfan û Çekan dike û tîne

Go: -Badîn çawîş, tu were kasa bigerîne!

 

Go: -Ezê herim êgir berdime xanmanê rengîne

Bira bişewite bormotka zêrîne

Belkî birangê min derîya tengda nemîne.

 

Qeretajdîn xwe xênîra digihîne

Xatûn Perîyêra bi kerb û kîne

Go: -Her çar bormotka zêrîn derîne

Ezê agir berdime xên û mîne

Belkî Memê derîya tengda nemîne.

 

Xatûn Perîyê go:

 

-Rengê tarî reng erebî

Webî, her min webî

Bira herçar bormotk jî li cîyê xwe bî

Belkî suabeke min gunehkarê tebî.

 

Qeretajdîn xwe xênîra digihîne

Şemal û kirkûtê ji cêbê dertîne

Çawîşekî pêş çevê xweva divîne

Ser baxê Torkirîda dişîne.

 

Go: -Here bêje mîr, bê şewitî xanîyê rengîne

Têda şewitî herçar bormotkêd zêrîne

Wê sibê vî çaxî usa bike ku cindîk nemîne.

 

Çawîş go:

 

-Mîr, tu zanî Qeretajdîne

Ewî mêrxasî aqilkurîne

Agir berdaye xanmanê rengîne

Wê sibê koka te û cindîya tev bîne.

 

Wextê çawîş ew xeber digotî

Dil û ceger li mîr Seydîn disotî

Mîr bi cindîyava ji bêx derketin cot bi cotî.

 

Mîr bi cindîyava zû-zû, bi lez ji bêx derketin berbi Qeretajdîn û xênî çûn. Man Zînê û Memê. Wextê Zînê ji bin qapût derket, çawa merî ewê têke nav sîtile ava kel, usa xu dabû. Ew rabû, xwe çarşev kir û berbi malê çû. Bekir jî çûbû serê riya Zînê, xwe kiribû quleke sûra. Memê rabû berbi agir û xanman çû. Zînê ku çû, dîna xwe dayê Bekir wê qula sûrêdane, Zînê bi kilamkî got:

 

-Herê Bekiro, xudanê fêl û finaza

Tu hey rûvîngê devê van reza

Çira dibî bayîsê bext û miraza?

 

Memê çû gihîşte agir û xênî, dîna xwe dayê, wê agir xênî ketîye, cindîyêd Cizîrê tijî ser xênî bûne, ji tirsa Qeretajdîn vî alî, wî alî direvin, diçin û tên. Memê go: “Welle, ezê du gilîya bêjime agir, herkê ez maşoqê surê bim, agirê vêse, lê ne maşoq bim, xwe ya min û Zînê derewe”, go:

 

-Herê agiro, ber kelêyo

Nav min û teda agir-şura Xwedêyo

Te ji xanmanê birangê min çi divêyo?

 

Herê agiro, bê nav û nefes

Bes xanîyê mera bibaz

Şewata tu ser, usa jî ez.

 

Herê agiro, bê îtbaro

Te ne male, ne jî halo

Bese gur be tev şemalo.

 

Ew Memê minî delale

Ji ber xwe hilkişand dezmale

Avîte nava mêlît agire

Wê sehetê temirand yekcare.

 

Qeretajdînê ruhbîne

Soranîya hêşîn ji kalên dertîne

Çend qûrînîya radikişîne

Cindîkî Cizîrê dora xwe nabîne.

 

Ewana ji hev bela bûn. Her kesek çû mala xwe. Herçar birêd şîrhelal jî çûne mala xwe. Mîr Seydîn çû dîwana xweda tenê rûnişt. Dîsa Bekir çû cem û geveztî kir. Mîr go:

-Bekir, bese vê geveztîyê bikî, wekî Zînê xûşka mine, bûka wane, hergê ewana qebûl dikin, emê jî qebûlkin. Lê feqet min hê tiştekî qelpîyê di Memêda nedîtîye, tuyê usa bikî, emê rokê koka mêra li hev bînin, heta-hetê bive nisûbetî.

Bekir go: -Mîrê min, ez xweyê xîreta xweme, çawa raste, ez rast dibêjim, heta Zînê mala tedaye, ew namûsa teye. Lê wextê çû mala Qeretajdîn, idî çawa dikin, ew şuxulê wane. Xêncî wê yekê, tu îro bişîne pey Memê, bira bê mala te, wextê qawe gerandinê, bira Zînê qawê bigerîne. Hergê ewê fîncana qawê da Memê û kenîya, berê xwe guhast, tu bizanibe ez rast dibêjim, lê wekî nekenîya, tu bizanibe ez derewa dikim.

Mîr gura Bekir kir, şande pey Memê û hersê bira, go:

-Zînê, Memê nexweşe, were fîncan û peyala bigerîne.

Dîwana mîr bi kimkimî rûniştibû. Zînê qawe gerand, wextê hate sirîya Memê, ewê fîncanek da Memê, berê xwe guhast û kenîya. Lê berî hingê Qeretajdîn dezmala xwe kiribû kêwrîşk û wextê Zînê kenîya, ewî dezmal avîte ber Zînê, wekî xelq bêje Zînê bi dezmala xwe kenîyaye. Wextê Zînê kenîya, berê xwe guhast, Bekir got, go:

 

-Kê dîtîye qîzêd kubar û eyana fîncana bigerînin

Fîncanekê ser xulamê bavêda bînin

Xulam parsû sitûr be

Di dîwana mîrda fîncanê welgerîne

Lazime ew xwe di lengerê giranda bivîne.

 

Mîr birû û sînem tev rakir

Go: -Gelî emekherama, zû rabin

Memê ji minra birîndarkin

Dil û cegerê wî serê soranîyava xarkin.

 

Mîna gurêd har rabûne hev –

Erfat û egît gişk ketine hev

Memê go: -Mîr, idî tu merev.

 

Hindavda rabû Memê delale

Belgîyê dîwanê xwera kir mertale

Soranî kişand ji kalên yekcare

Wê cegerê mîr bîne xare.

 

Go: -Mîr, heta tu min birîndarkî

Ezê sêsidî ji te giv û darkim

Çarsidî rewaqada xarkim

Berê ewil te redakim.

 

Qeretajdînê aqiljîr

Soranîya hêşîn kir hidîr

Avir bi mêranî dane mîr

Go: -Teze xwera bike tivdîr.

 

Erfan û Çekanin

Ewana zengilê şeranin

Bi dil pişta Memê Alanin.

 

Hindava xweda rabûn erfat û egît

Kesekî ji herçar bira lezet ne dît

Bira Memê tev xwe hilanîn

Ji dîwana mîr deranîn.

 

Ewana derketin çûne wêda

Du siyar ecele hatin rêda

Ferwara seferîyê nav destada.

 

Riataza

Derheqa nivîskar da

Têmûrê Xelîl

Berpirsyarê malpera me, sêkrêtarê Komeleya Nivîskarên Kurd li Swed, endamê Yekîtîya Rojnamevanên bajarê Moskvayê, nivîskar û rojnamevan. Fakulta fîzîk-matêmatîkê a zanîngeheke Ermenîstanê temam kirîye.

Qeydên dişibine hev