XULASE

XULASE

Beşek ji berhema nivîskarê malpera me Raif Yaman ya bi navê ”Phonemên Kurdî ên Kurdolog û Seyahên Rojavayî (1787-1887)” bi zimanên kurdî û îngilîzî

 

Raif Yaman

Di vê xebatê da em phonemên kurdî ên kurdologên europan û american ên sedsala pêşîn a kurdologyê (ji 1787an heta 1887an) Maurizio Garzoni, Peter Simon Pallas, Giuseppe Campanile, Ilya Nikolaevich Berezin, Peter Lerch, Aleksander Borejko Chodzko, Alexandre Auguste Jaba, Samuel A. Rhea, Albert Houtum-Schindler, Eugen Prym, Albert Socin dibînin.  Ji bo peyv û cumlên kurdî ên di kitêb û gotarên xwe da rast binivîsin elîfba roman û cyrillic li kurdî hanîne. Hindikên van bi herfên roman li ser bingeha ebceda farisî nivîsîne. Hindikên van herfên roman ên xwedî hêjahîya phonetic a herfên ebceda kurdî bijartine. Paşê em seyahên europan û american ên heman sedsalê û di derbarê nivîsandina bi phonemên xwe ên kurdî da ferqa wan a ji philologan dibînin: wan bi pirranî bi phonemên zimanên xwe ên maderî bi kurdî nivîsîne; pirr kêmên wan ji bo nivîsandina kurdî phonem peyda kirine. Seyahên sereke ên vê sedsalê ên ku di seyahatnamên xwe da bi kurdî jî nivîsîne ev in: Johann Anton Güldenstädt, Julius Heinrich Klaproth, Claudius James Rich,  Karl Heinrich Emil Ludwig Koch, Austin Henry Layard û Moritz Wagner. Di encamê da em analisên berfireh ên di derbarê phonemên kurdî ên van philolog û seyahên jorîn da dikin.

 Li jêr wergera wê a îngilîzî bixwînin

 

ABSTRACT

In this study you will find the main European and American philologists who had written in Kurdish language and its dialects using a lot of different letters of Roman, Cyrillic and linguistic alphabets in the first century of kurdology, from 1787 to 1887. These philologists were Maurizio Garzoni, Peter Simon Pallas, Giuseppe Campanile, Ilya Nikolaevich Berezin, Peter Lerch, Aleksander Borejko Chodzko, Alexandre Auguste Jaba, Samuel A. Rhea, Albert Houtum-Schindler, Eugen Prym, Albert Socin. They had created several special phonemes to write Kurdish voices. They had adapted Roman alphabet, Cyrillic alphabet and linguistic alphabet (standard phonetic alphabet) to write Kurdish words and sentences in their books or articles. Some of them had used an alphabet of transcription based on Perso-Arabic abjad. Some of them had preferred an alphabet of transcription based on Kurdo-Arabic abjad.  Then we study the European and American travellers of the same century, from 1787 to 1887, and their main difference from European and American philologists about writing Kurdish phonemes: they had usually written their Kurdish words or sentences using their mother tongues’ phonemes; they had rarely created some phonemes to write in Kurdish. These travellers were Johann Anton Güldenstädt, Julius Heinrich Klaproth, Claudius James Rich,  Karl Heinrich Emil Ludwig Koch, Austin Henry Layard and Moritz Wagner. In conclusion  we make detailed analyses about the mentioned philologists and travellers’ Kurdish phonemes.

 

Wêne yê Xalid Satar

 

Riataza

Derheqa nivîskar da

RIATAZA

Malpera nûçeyan derheqa kurdan û Kurdistanê da; Ji bo malûmatîyên zêde berê xwe bidine vê navnîşanê: info@riataza.com

Qeydên dişibine hev