LISTA PHONEMÊN KURDÎ BI SYMBOLÊN ELÎFBA PHONETIC A BEYNELMÎLEL

LISTA PHONEMÊN KURDÎ BI SYMBOLÊN ELÎFBA PHONETIC A BEYNELMÎLEL

Fermo, ji nivîseke zanyarî ya taybet ji nivîskarê malpera me zanebûnên xwe zêde bikin, bi zimanê xwe yê dewlemend serbilind bin û lezeteke baş jê bibînin!Nivîs beşek ji berhema nivîskar ya bi sernavê PHONEMÊN KURDÎ ÊN KURDOLOG Û SEYAHÊN ROJAVAYÎ (1787-1887) e.

 

Raif Yaman

 

Vocal

Vocalên kurt            

/ɑ/ : mîna a a bang, bask, cam, dak dihê xwendin.

/ε/ : mîna e a deng, em, ev, ez dihê xwendin.

/i/ : mîna î a îsot, havîn, kûvî, nîsk dihê xwendin.

/o/ : mîna o a gog, kejo, pepo, şekrok dihê xwendin.

/u/: mîna û a mûmdank, parzûn, şêlû, rû dihê xwendin.

/ø/ : mîna i a dist, sisê, kin, rind dihê xwendin.

/ɪ/ : mîna ê a êdî, êsta, êş, êzing

/ɵ/ : mîna u a du, gund, kund, tu dihê xwendin

/ʏ/ : li Hekarîyê di şûna dengê  /u/ da ev deng heye: mîna u a usine a fransizî û ü a über a almanî dihê xwendin.

Vocalên drêj

/ɑ:/ : mîna a a dar, havîn, mar, zanîn dihê xwendin.

/ε:/: mîna e a bend, dem, gel, zer dihê xwendin.

/i:/ : mîna î a bîr, dîn, şîr, tîn dihê xwehdin.

/o:/ : mîna o a bost, don, ko, sor dihê xwendin.

/u:/ : mîna û a bûn, dûr, kûr, nû dihê xwendin.

/ʏ:/ :mîna u a une a fransizî dihê xwendin, li Hekarîyê ev deng şûna dengê /u:/ digire.

 

Consonant

Labial

/b/ : mîna b a baz, bend, bîr, bûn dihê xwendin.

/m/ : mîna m a mar, meş, mî, morî dihê xwendin.

/p/  : mîna p a paş, pênc, ponijîn, pûng dihê xwendin.

/p’/ : mîna p a part, pencere, por, pûk dihê xwendin.

/w/ : mîna w a war, we, wê, wî dihê xwendin.

Labiodental

/f/ : mîna f a far, fetilîn, firotin, fîstan dihê xwendin.

/v/ : mîna v a vala, vekirin, vê, vira dihê xwendin.

Dental

/d/ : mîna d a dayîk, dew, dêw, didan dihê xwendin.

/dˤ/ : ev deng di kurdî da tune, di erebî da bi herfa ض  dihê nivîsandin.

/dʒ/ : mîna c a can, ceng, cot, cûtin dihê xwendin.

/ʒ/  : mîna j a jan, jenîn, jin, jor dihê xwendin

/l/  : mîna l a alî, kal, belek, xelek dihê xwendin

/ɭ/ : mîna l a law, lez, lîs, lor dihê xwendin.

/n/ : mîna n a na, ne, nêzdîk, nîsk dihê xwendin.

/ŋ/: mîna ng a deng, mang, reng, teng dihê xwendin.

/ɾ/  : mîna r a baran, derî, lor, sor dihê xwendin.

/r/  : mîna r a raman, rez, roj, rûn dihê xwendin.

/s/  : mîna s a sar, ser, sor, sûr dihê xwendin.

/θ/  : mîna s a hejmarên sê, sî dihê xwendin; di kirmanckîya dêrsimê da pir caran cihê dengê /ʃ/ digirie: mîna s a sekir, sivan, sima, ez sona dihê xwendin.

/sˤ/ : ev deng di kurdî da tune, di erebî da bi herfa ص  dihê nivîsandin.

/ʃ/  : mîna ş a şal, şeh, şîr, şûştin dihê xwendin.

/t/  : mîna t a tarî, tenik, tîrêj, tûj dihê xwendin.

/t’/ : mîna t a tî, teşt, tore, tûm dihê xwendin.

/z/  : mîna z a zaza, zengîn, zêr, zîrek dihê xwendin.

/ð/  : mîna z a zerdelî, zerîf, zirav, zîz dihê xwendin.

/zˤ/ : ev deng di kurdî da tune, di  erebî da bi herfa ظ dihê nivîsandin.

Guttural

/g/  : mîna g a gavan, gelî, gir, gog dihê xwendin.

/k/  : mîna k a kadîn, kelem, kon, kurt dihê xwendin.

/k’/ : mîna k a kanê, kes, kînga, kom dihê xwendin.

/q/  : mîna q a qantir, qelem, qunc, qût dihê xwendin.

/χ/  : mîna x a xanî, xet, xox, xunav dihê xwendin.

/χw/ : mîna xwe a xwarzê, xweş, xwê, xwî dihê xwendin.

/ʁ/ : mîna x a axa, mexel, tax, xar dihê xwendin.

Faucal

/h/ : mîna h a havîn, heval, hêk, huner dihê xwendin.

/ħ/ : mîna h a hecî, heram, helal, hût dihê xwendin.

/ʕ/: ev deng di kurdî da tune, di erebî da bi herfa ع dihê nivîsandin.

/ʔ/: mîna h a çehv, jehr, mehr, tehl dihê xwendin.

/ʡ/: mîna a a alem, e a erd, i a ilm, u a urîn dihê xwendin.

 

Palatal

/ts/ : mîna ç a çav, çem, çinîn, çîya dihê xwendin; di kirmanckîya dêrsimê da mîna digrapha ts /tθ/ a tsiko, tsay dihê xwendin.

/tʃ/ : mîna ç a çar, çend, çortan, çûyîn dihê xwendin.

/j/   : mîna y a yanzdeh, yar, yek, yom dihê xwendin.

Nazal

/m/ : mîna m a gum, kom, rom, tûm dihê xwendin.

/n/ : mîna n a baran, can, ken, didan dihê xwendin.

/ŋ/ : mîna ng a deng, kereng, ning, sîng dihê xwendin.

Diphtong

/ɑj/ : mîna ay û ah a axayo, dayê,  sayî, şahî, tayê, wayê dihê xwendin.

/εj/ : mîna ey û eh bereyê, ewlehî, şehê por, keyê gund dihê xwendin.

/ij/ : mîna îy a dîyar, jîyan, hatîye, rindîyê, sîyî dihê xwendin.

/oj/ : mîna oy a goya, koyî, doyîn, toyê dihê xwendin

/uj/ : mîna ûy a dûyî, rûyê, mûyîn, tûyîn dihê xwendin.

/ʏj/ : mîna ûy  a dûyî, rûyê, tûyê, mûyîn, tûyîn a Hekarîyan dihê xwendin.

/ɑw/ : mîna aw û ah a axawo, dahol, mawo, sawûn, şawo dihê xwendin.

/εw/ : mîna ew a ew, kew, dew, newq, stewr dihê xwendin.

/iw/ : mîna îw a dîw, gîw, kîwî, şîw, û dema li pey herfa î herfa û were mîna sî û yek dihê xwendin.

/ow/ : mîna ow a gowar, kowan, show  dihê xwendin.

/ɪw/ : mîna êw a dêw, mêw, sêwî; dem ali pey herfa ê herfa û were mîna rê û rêwanî dihê xwendin.

/ɵw/: mîna uw û uh a çuwar, duwem, guhar, buha, suwar dihê xwendin.

 

ABBREVIATION

 

EPB                                    Elîfba Phonetic a Beynelmilel

bn.                                     Binihêrin

diph.                                  Diphtong

dig.                                     Digraph

Far.                                     Farisî

etc.                                      Hindikên din ên mîna van

Ku.                                      Kurdî

Lat.                                     Latinî

No                                      Numro

Rp.                                     Rûper

Transcrip.      Transcription

Translit.         Transliteration

Trig.                Trigraph

Derheqa nivîskar da

RIATAZA

Malpera nûçeyan derheqa kurdan û Kurdistanê da; Ji bo malûmatîyên zêde berê xwe bidine vê navnîşanê: info@riataza.com

Qeydên dişibine hev