Di Kurdî de peyvên: DILOP, ÇILK, PEŞK, ÇÎK û RONDIKê

Di Kurdî de peyvên: DILOP, ÇILK, PEŞK, ÇÎK û RONDIKê

Zeynelabidîn Zinar, nivîskar/lêkolîner

Zimanê Kurdî ji ber dewlemendiya xwe ya zêde, navê her tiştî cuda cuda afirandiye. Çendî ku ew navên wisa hevwate bin jî, lê di şûna hev de nayên bikaranîn. Mînak: Peyva DILOPê, ya ÇILK, PEŞK, ÇÎK û RONDIKê.

DILOP: Banê xaniyên ax dema ku baran dibare, avê bera jêrê dide. Ji wan piçpiçokên avê re DILOP tê gotin. Ev peyv di gelek zimanên ji Famîleya Hindoewrûpî de jî her bi van tîpan an guhertineke hindik hene.

ÇILK: Dema baran dibare, pişpiçokên ava ku ji ewran tê, jê re ÇILK tê gotin. Lê eger ÇILK mezin bin, jê re PEŞK tê gotin.

PEŞK: Dema kevirek an tiştekî hişk bi zerp li ava sekinî dikeve, ew piçpiçokên ku ji berê radibin, jê re PEŞK tê gotin.

ÇÎK: Dema berf dibare, ew perçeyên ku ji jorê ve tên erdê, ji wan re ÇÎK têne gotin. Lê çend wateyên peyva ÇÎKê yên din jî hene. Li hinek deveraan jê ra KULÎ dibêjin. Ew sermaya zêde berî barîna berfê jî ku çêdibe, jê re ÇIZÎ tê gotin.

RONDIK: Ew ava ku ji çavan (ji ber girî an kenê) tê, jê re RONDIK tê gotin.

Hin zimanên qels, cudatiya peyvên wisa ji hev nakin, mînak: Di zimanê tirkî de hema bêje ji tevan re DAMLA (dilop) tê gotin.

 

Hêvîdar im ku ciwanên me yên zimanzan li ser peyvên wisa rawestin û rastiya Çanda Kurdî raxînin pêşber mirovatiyê.

 

Riataza

Derheqa nivîskar da

Zeynelabidin Zinar

Bav û kalên wî tev mela bûne û ders dane şagirdan. Ew bi xwe jî berhemê Medreseya Kurdî ye. Wî 11 sal Medrese, 3,5 sal Imam-Xetîm, çar sal lîse xwendiyte. Rêvebirê malpera www.pencinar.se e. Bi dehan pirtûkên folklorî çap kirine.

Qeydên dişibine hev