ZIMAN, ZIMANÊ XELKÊ YE. DIVÊ NEYÊ GUHERTIN

ZIMAN, ZIMANÊ XELKÊ YE. DIVÊ NEYÊ GUHERTIN

Zeynelabidîn Zinar, nivîskar/lêkolîner

Her zimanek ji aliyê neteweyekî ve hatiye afirandin. Kesên peyrewê wî neteweyî, çewa peyvên xwe, hevoksazî û peyvsaziyên xwe ava kiribin, divê meriv her wisan bi kar bîne.
Herweha xelk hin caran peyv û bêje ji zimanine biyanî jî werdigire û forma xwe lê dike, ji xwe re bi kar tîne. Ev hawe jî, karekî pir rewa û dirust e.

Saziyên zimanan ku hatine avakirin jî, lêkolîn dikin ku ka ew xelkê xwediyê zimên, çewa peyv û hevokan bi kar tîne, dipeyitînin.

Lê hin zimanên qels û lawaz hene ku saziya zimên avakirine, ew sazî zimanekî ji xelkê xwe re çêdike û peyvan ji vir û wir tîne û forma xwe lê dike, bi kar tîne.
Zimanê Tirkî yek ji vê babetê ye.

Lê ji ber ku Zimanê Kurdî dewlemend e, ne ji vê babetê ye.
Lê çendî ku dewlemend e jî, dîsa hin peyvên biyanî, xasma peyv bi riya Îslamê ji erebî hatine ketine nava kurdî û Kurdan forma xwe li wan kiriye, ji xwe re bi kar tînin.
Mînak: Peyva MELKEMOTê.
Ev peyv ji peyva MELEK û MEWTê (mirin) bûye melkemot.

Lê mixabin di salên 1970, 80 û 90î de, heta niha jî, pir kesên ”siyasî” ku zimanê kurdî nizanibûn, ji ber xwe ve tercûmeya peyvên serdestan wergerandine peyvên kurdî û belav kirine. Niha jî Kurd bi peyvên wisa re ketine belayê…
Mînak: ”Girtine ber çav” tercûmeya tirkî ye.

Hêvîdar im ku çi kesê xwe ”zimanzan” û nivîskar dibîne, peyvên kurdî neheşifîne.

Xwedayê mezin bibe alîkarê Zimanê Kurdî…

 

Riataza

Derheqa nivîskar da

Zeynelabidin Zinar

Bav û kalên wî tev mela bûne û ders dane şagirdan. Ew bi xwe jî berhemê Medreseya Kurdî ye. Wî 11 sal Medrese, 3,5 sal Imam-Xetîm, çar sal lîse xwendiyte. Rêvebirê malpera www.pencinar.se e. Bi dehan pirtûkên folklorî çap kirine.

Qeydên dişibine hev