Nimûneyên zargotina me

Nimûneyên zargotina me

Em weşandina berhemên ji nimûneyên zargotina me berdewam dikin. Berhema sedûşêstûsisîyan me ji pirtûka Emînê Evdal a zanyarî ”Bawermendîyên kurdên êzdî” ji ermenî wergerandîye kurdî.

Emê vê carê ji wê berhema zanyarî çend berhemên folklorî raberî we bikin:

Em dixwezin xwendevanên xwe hayadar bikin ku ev pirtûka delal hetanî niha jî çap ne bûye, lê di demeke kurt da wê ji alîyê weşanxaneya DOZê da li Stembolê çap bibe. 

Rêvebirê bernameyê û wergera ji ermenî: Têmûrê Xelîl

 

Ji nimûneyên zargotina me – 179

 

Simo

 

Di wextekê da padîşahek hebûye, keçeke wî hebûye. Keçik şevan winda dibû, kesî nizanibû ka ew di ku da diçe. Di wî bajarî da pîrejinek dima, kurekî wê hebû, navê wî Simo bû.

Simo ji diya xwe ra dibêje:

-Dayê can, ez gerekê bibime zavayê padîşah.

Dê pê ra qayîl nabe û dibêje:

-Lawo, çi karê te bi keça padîşah ketîye?

Simo diçe bal padîşah û dibêje:

-Padîşahê min, ez dixwezim bizanibim, ka keça te bi şevan di ku da diçe?

Padîşah dibêje:

-Gelek xortan soz dabûn keça min bibînin, lê piştî ku nikaribûn, min serê wan da jêkirinê; aqilê min nabire, ku tu bikaribî cîyê keça min bizanibî.

-Ezê keça te bibînim, bi şertê ku ez pê ra bizawicim.

Padîşah pê ra razî dibe. Xort cote solên hesinî pê dike, dikeve odeya keçikê, bona pê ra biaxive. Keçik kursîyekê tîne, bona ew rûnê. Xort rûdinê û qestbende dixeriqe û ji kursîyê dikeve. Keçik radibe, cî û nivînan jê ra datîne, kincên xort jê dêxe û dike nava nivînan bona ew razê. Keçik difikire, ku heta xort hişyar be, ewê bi lez here cîyê xwe û vegere. Ew ji kulekê derdikeve û diçe. Demekê şûn da xort radibe û dide dû wê. Keçik diçe dikeve binê behrê. Simo ser kevirekî kumekî sêr dibîne. Ew kum hildide û diçe. Ew ji kum ra dibêje:

-Ez heyrana te me, bilezîne, min bigihîne keça padîşah.

Kumê sêr Simo dibe binê behrê. Li wir odeyekê dibîne. Dikeve hundur, dibîne ku keçik rex xortekî ciwan rûniştîye û bi hev ra ketine nava henek û laqirdîyan. Simo xwe vedişêre. Xortê rex keçikê rûniştî gustîlkekê pêşkêşî keçikê dike û ew datîne ser sifreyê. Keç û xort dîsa dikevine nava kêf û henekan, derheqa gustîlkê da ji bîr dikin. Simo bi surî gustîlê ji ser sifreyê hildide, dike tilîya xwe. Xortê bedew diçe derva, xortekî din dikeve odeyê, ew jî gustîlkekê wek hediya datîne ser sifreyê. Simo ew jî hildide, dike tilîya xwe. Xwerina wan ser sobeyê dikelîya, Simo kumê sêr di sêrî da nêzîkî beroşa xwerinê dibe û temamîya xwerinê dixwe, lê keç û xort wî nabînin.

Keçik dibêje:

-Xêr be, ev çi qewimî, gustîlkên me dizîn, xwerina me jî tune.

Cara duduyan ser sobeyê xwerinê çê dikin û dixwin. Keçik radibe, xatirê xwe ji xort dixweze, li ser sifreya sêr rûdinê û dibêje:

-Delalê min, sibê van çaxan min bigihîne welatê min.

Sifre keçikê dibe mala bavê wê. Kumê Simo jî wî dibe. Ew berî keçikê dikeve odeyê û di nav cîyê xwe da pal dide, wisa dide xuyakirin, ku giva razaye. Sibê şebeqê xort diçe bal padîşah û dibêje:

-Padîşahê min, ji kerema xwe gazî keça xwe bike.

Xort ji padîşah destûra xeberdanê dixweze û her tişt jê ra dibêje. Ew çi ku dibêje, keçik nana nake. Simo berê xwe dide padîşah, dibêje:

-Padîşahê min, de ka keça xwe bide min, ez dixwezim pê ra bizewicim.

Erê, ez xweyê sozê xwe me, lê bi şertê ku tu çil ga bibî wî çiyayê ziyaretî biçêrînî, kok bikî, ku roja dawetê serjê bikim.

Di wî çiyayî da ruhek dijî, tu kes nikaribû biçûya wira, lema jî padîşah dixwest Simo bişanda wira, ku ji wira venegerîya, ji ber ku ne dixwest keça xwe bida wî.

Simo 40 ga dide pêşîya xwe û dajo çiyayê ziyaretî. Dibîne ku li serê çiyê merivek sekinîye û neynûkên tilîyên wî gelek dirêj in, serê wî mezin e; meriv jê sawê dikişîne.

-Xorto,- ruhê çiyê dibêje,- binihêre, ew şikeft ya min e, li wir pêlekanek heye, ji kerema xwe bîne, da ku ez peya bime erdê.

-Tu dixwezî peya bibî ku min bixwî, erê?- Simo dipirse.

-Na, ezê peya bibim û alîkarîya te bikim.

Xort diçe pêlekanê tîne û datîne bin lingên ruhê di qilxê merivan da. Ruh ji zinêr dadikeve jêr û ji xort ra dibêje:

-Vegere mal, piştî 40 rojan were gayên xwe bibe.

Xort vedigere mal, 40 rojan şûnda careke din hildikişe çiyê, hew dibîne, ku gayên wî wisa kok bûne, ku bûne wek boxeyan. Ew razîbûna xwe dide wî ruhî, gayên xwe dide ber xwe, dajo tê bajêr. Dibîne, ku padîşah keça xwe daye kurê padîşahekî din û daweta wan e. Ew diçe bal padîşah, dibêje:

-Padîşahê min, tu xweyê sozê xwe yî, yan na?

Ruh Simo hîn kiribû, ku eger ew bêje ”sût-sût”, daxaza wî wê pêk bê. Hema di wê deqê da xort dibêje ”sût-sût”, û bûk û zava di ciyê xwe da dibine risas.

Padîşah ji tirsê dilerize û dibêje:

-Seba xatirê gayê mezin me neke kevir û risas.

Xort careke din gotina xwe dubare dike, dibêje: ”sût-sût”. Vê carê îdî padîşah poşman dibe û keça xwe dide xort[1].

 

 

Kê bi hêz e?

 

Carekê Mehmed pêxember bi alîgirên xwe va diçe ziyareta Kêbêyê, pesinê ziyaretê dide û pê ra jî tizbîya xwe dikişîne. Sê alîkarên Mehmed pêxember hebûne. Yek ji wana dipirse:

-Mehmed pêxember, ji kerema xwe ji me ra bêje, ocaxa me xurt e, yan ya êzdîyan?

-Hilbet ya me,- Mehmed pêxember dibêje.

-Lê em çawa bizanibin ku ya me xurt e?

-Tu dibînî, ocaxa êzdîyan bê kanî ye, lê di ziyaretên me da av heye, kê ku ji ava kanîya ocaxa me vexwe, ewê dirêj bijî, wê genc bimîne, lê ya êzdîyan ava wan tune. Heger hûn bixwezin, em dikarin herine wira.

Ewana li hespên xwe siyar dibin, diçine Barê, digihîjine ocaxa Şîxadî, gundê Beedrê. Mehmed pêxember li ziyareta êzdîyan – Kêbêyê tizbîya xwe ji bîra dike. Xizmetkarên ocaxê aşûrî bûne, haya wan ji hatina Mehmed pêxember hebûye. De, aşûrî jî merivne bi aqil û marîfat in. Ewana di heyata ocaxê da xalîçeyan radixin. Gava Mehmed û xulam-xizmetkarên wî dikevine heyatê, zendegirtî dimînin û hevsûdîyê dikin, ku çima heyata ziyareta wan jî wisa xemilandî nîne. Ewana qesira Şîxadî dibînin, lê dinihêrin ku heft pêxemberên qesira Şîxadî – Şemsedîn, Ferxedîn, Nasredîn, Şîxisin, Şêxûbekir, Sicadî û Ebûbekir ji cîyê rûniştî ji bo qedirê hatîyan radibine şipîya.

-Qesira te teng e, em li ku rûnên?- Mehmed pêxember dipirse.

-Pişta xwe bidine dîwêr,- Şîxisin dibêje,- dîwar wê paşda herin, hûnê bi cîh bibin.

Ewana pişta xwe didine dîwêr, dîwar paşda diçin, ewana rûdinên. Bona wana xwerinê tînin, ew dixun. Mehmed tî dibe, avê dixweze. Şêxûbekir kevezanê xwe hildide, li erdê dixe û navê Şîxadî dide. Ji binê erdê av dixulxule, ew ava kanîya ziyaretê bû. Mehmed pêxember û alîkarên wî lêva xwe digezin, avê vedixun, dû ra av dimiçiqe.

Vê carê Şîxisin tî dibe, dixweze avê vexwe, lê Mehmed dixweze tizbîyên xwe bikişîne, lê dibîne ku tizbîya wî ne berdest e. Şîxisin kevezanê hildide, careke din li erdê dixe, ji binê erdê av dertê û bi avê ra tizbîya wî jî dertê. Mehmed ev her tişt dibîne, tizbîya xwe nas dike, şaş û metel dimîne û sawek lê digire.

Mehmed pêxember ji alîkarên xwe ra dibêje:

-Rabin em herin.

Ewana radibin, xatirê xwe ji heft endamên mala Hadîyan (Adîyan) dixwezin û diçin.

-Li rastîyê keve,- Mehmed pêxember dibêje,- ocaxa êzdîyan ji ocaxa me xurttir e[2].

 

Riataza

 

[1]Binecîyê gundê Elegezê Memlîyê Elo gotîye û xwedîyê vê berhemê sala 1950î ev qise ji devê wî girtîye.

[2]Xudanê vê berhemê ev qise sala 1950î ji zarê binecîyê gundê Karvanserayê Miçoyê Şebab nivîsîye.

Derheqa nivîskar da

Têmûrê Xelîl

Berpirsyarê malpera me, sêkrêtarê Komeleya Nivîskarên Kurd li Swed, endamê Yekîtîya Rojnamevanên bajarê Moskvayê, nivîskar û rojnamevan. Fakulta fîzîk-matêmatîkê a zanîngeheke Ermenîstanê temam kirîye.

Qeydên dişibine hev

Bersîvekê binivîse

Your email address will not be published. Required fields are marked *