DI EZDAYETIYÊ DE HEJMARÊN PÎROZ

DI EZDAYETIYÊ DE HEJMARÊN PÎROZ

Aydin Ronak

 

Yek Xwedê

Yek milyaketê sereke/Berevanê Xwedê (Tawisîmelek)

Yek peyv/peyva Xwedê

Yek erd

Yek ezman

Yek rih

Yek beden

Yek mekan

Yek Laliş

Yek Mîrê mezin

Yek Şêx

Yek Pîr

Yek şevekê de Berat têne çêkirin (Şevberat)

Yek Bisk di meha 7an an ya 9an an jî meha 11an de (eger heta meha 11an Bisk neyê birrîn, ew zarok heta heft salan guneh e destê xwe bide porê xwe. Di heftsaliya xwe de dikare Biska xwe hilîne)

Yek xwûşka/birayê axretê

 

*****

Sê rojiyên Ezda/fer (ferz)

Sê peyvên Xwedê

Sê caran av reşandin (nimûne, yekî bi oxirekê de here rêyek dûr)

Sê gavan ber bi rojê, dua sibê û (sê gavan ber bi pêşde- ber bi rojê diçin û sond dixun)

Sê telaq/soz/biryar (sê telaqên jinberdanê)

Sê mehên havînê

Sê mehên zivistanê

Sê cara ziyaretê maç dikin (pîrozbahiya Laliş)

Sê cara li gorra/quba Şixadî dizîvirin

Sê qurt ava Zimzim (vedixun)

Sê cara destê xwe bi ava Pira Silatê dişon

Sê cara zarok tên mor kirin

Sê cara mirî blind dikin û datînin û sê caran dibêjin “Hol Hola Tawisîmelek e”

Sê rojiyên Xidir Ilyas û Xidir Nebî

Sê cara meqesê li biskên lawikan didin (bisk)

 

*****

Heft milyaket

Heft tebeqê erd û ezman

Heft roj

Heft rojên xêrdanê

Heft rojan de dinya ava bûye, hatiye kewnê- hatiye bedenê

Heft cejnên serke

Heft cûre xwarin di cejnan de têhn amade kirin

Heft mom/fitîl

Heft siwarê mala Adiya

Heft cil û berg (yên şikestî/peywirdarên Laliş, heft cil û bergan li xwe dikin)

Heft kezî

Heft qatên şaşê peywirdarên Laliş

Heft qatên qubê

Heft stûnên Laliş

Heft bira

Heft hoz/eşîr

Heft Tawis (salê carekê Tawis li heft herêmên welat/Kurdistan digerandin. Nimûne Tawisa Şengalê, Tawisa Çêlka, Tawisa Xalta, Tawisa Serhedê, Tawisa Herîrê, Tawisa Efrînê û Tawisa Rûhayê)

Heft roj (heftiyek)

Govenda heft rêz (li ber sirûda Def û Şebabê dîlana Kaniya Spî)

Heft roja Batizmî

Heft rojan dawet dikirin

Heft perçê Piyalî (Pîr Arî/Pîr Alî)

Heft çarşema li dû hev xêra didin (4 çarşemên Nîsanê û 3 çarşemên Gulanê)

Heft rojê xêra miriya

Heft rojê Cemayî (cejna Lalişê)

Heft rojên Heciyan

 

*****

Çil hezaran sal şûnde rih çû qalibê/bedena Adem

Çil mêrên çiyayê Şengalê (çilmêra)

Çilê rojên (rojî) zivistanê

Çil rojên havînê

“Çilê zarokê” û dema çil rojên wê/wî diqedin dişon û çil kevçî av li serê wan dikin

Çil gulî ên keç û xortan

Çil ço/dar

Çilê miriyan de (xêra miriyan didin)

 

*****

Dema koma mirovan ji ser gorrê vedigerin çend gavan şûnde, hemî bi hev re çend çirkeyan qelefîstkan/li çokan rûdinên û radibin dimeşin (ango em hemî rêwiyê vê rê ne, emê li dû we werin dibêjin)

 

*****

Hîv, di salekê de sêzde caran nû dibe.

 

*****

Dehyek/ji dehan yeke dewletê, (heta serdema Şîxadî “dehyek” didan, dewletê- Serokê kadê/aboriyê Şerfedîn bû)

 

*****

Kefenê miriyan neh metre ne.

 

*****

Çar hêman/madeyên bingehîn:

Ba û ax û av û agir.

 

Riataza

Derheqa nivîskar da

RIATAZA

Malpera nûçeyan derheqa kurdan û Kurdistanê da; Ji bo malûmatîyên zêde berê xwe bidine vê navnîşanê: [email protected]

Qeydên dişibine hev