NAVÊN SERPOŞIYA KURDAN. WEKE ”ŞAŞ” Û ”TILM”Ê

NAVÊN SERPOŞIYA KURDAN. WEKE ”ŞAŞ” Û ”TILM”Ê

Zeynelabidîn Zinar, nivîskar/lêkolîner

 

Di Toreya Kurdî de jin û mêrê Kurd, serê xwe digirin.

Di berhemên Kurdî yên Klasîkên Kurmancî de zêdetir peyva SERPOŞê hatiye bikaranîn.

Ew sergirtin jî bi çend navên cuda hatine binavkirin.

 

Ji bo sergirtina mêran: ŞAŞ, TILM, KUM, KOLOS, EGAL, KESK û ŞEWQE têne gotin.

Ji bo sergirtina jinan: ŞAR, ÇARIK, LAÇIK, TERHÎ, TEMEZÎ, KUM û KOFÎ têne gotin.

 

Ji bo sergirtina mêran:

 

ŞAŞ: Tenê mele û şêx didin serê xwe. Bi piranî rengê şaşê sipî ye û taybetmendiyeke wê di girêdanê de jî heye.

TILM: Kesên ku bûne hecî, didin serê xwe. Rengê wê, zer û spî têkil e.

KUM: Her mêr dide serê xwe. Ji hirî, liba û pembû çêdibe. Reng jê re nayê hilbijartin.

KOLOS: Kesên mîr, axa, maqûl didin serê xwe. Li gor herêmên Kurdistanê navê kolosan tê guhertin, weke kolosê Xerzanî, Kolosê Botanî, Kolosê Serhedî…

EGAL: Şaşika sofiyan e û rengê wê reş û qehweyî ye.

KESK: Şaşika seyidan e, rengê wê kesk e.

ŞEWQE: Di Sedsala Bîstî de bi navê ”medeniyet”ê derketiye.

Serpoşek jî heye ku ji kulav çêdibe û lê bîçimeke taybet heye, ew wergirtineke mêjûyî ya kurdî ye. 

Ji bo sergirtina jinan:

 

ŞAR: Weke çarikê ye, zêdetir bûk didin serê xwe. Hin stranên folklorî jî bi navê ŞARÊ… hene.

ÇARIK: Ji pembû hatiye çêkirin, rengê wê sipî ye û pir tenik e, hin caran bi çivîtê reng dikin. Çivît/mê deneke şîn e ku pîrek çarika xwe pê şîn dikin.

LAÇIK: Bi piranî bi keviyên wê ve morîk, pelik û tentene hene. Jinên ciwan didin serê xwe.

TERHÎ: Çarik e, lê zêdetir li Herêma Xerzanê tê bikaranîn.

TEMEZÎ: Bi taybetî keça ku hêj mêr nekiriye dide serê xwe. Gelek rengên temeziyê yên cuda hene.

KUM: Weke elbikan ji textikê pir tenik çêbûye û bi temeziyên rengîn tê dorpêçkirin. Tenê bûk û jinên ciwan didin serê xwe.

KOFÎ: Her mînaye KUMê jinên ciwan e, tenê jinên navsere û pîr didin serê xwe. Li hawîrdorê wê rengên zêde ên temeziyan nînin. Kofî ji KUMê ciwanan dirêjtir e. Rûmeta jinên bi kofî zêde heye.

SERQOT: Kesê ku tiştek nade serê xwe, jê re tê gotin.

 

Ji van navên ku li jorê hatine nivîsandin, ger zêdetir hebin, bi kerema xwe binivîsin û bikin malê Ferhenga Kurdî.

Her şad û bextewer bin.

 

Riataza

Derheqa nivîskar da

Zeynelabidin Zinar

Bav û kalên wî tev mela bûne û ders dane şagirdan. Ew bi xwe jî berhemê Medreseya Kurdî ye. Wî 11 sal Medrese, 3,5 sal Imam-Xetîm, çar sal lîse xwendiyte. Rêvebirê malpera www.pencinar.se e. Bi dehan pirtûkên folklorî çap kirine.

Qeydên dişibine hev