DI TIRKÎ DA NAVÊ RENGAN TUNE

DI TIRKÎ DA NAVÊ RENGAN TUNE

Memê Miksî

 

Ev miletê ku zimanekî mîna kurdî dewlemend û qedîm tune dibîne, çima xwehr narûne rast xeber nade? Gelek tişt hene mirov li ser dûverdirêj bike lê min xwest bi kurtasî li ser rengan bi tenê lêkolîneke piçûk bikim. Ji navê rengan jî diyar e ka kîjan ziman lewaz û parsek e.

 BEYAZ (Spî): Ev nav di erebî da “Beyza” tê gotin. Tirkan cihê tîpa A û Z yê guhertin, ji xwe ra kirin “Beyaz”.

 

SİYAH/KARA (Reş): Navê siyahê tirkan ji farisan girtiye. Di kurdî da jî (reş û qer) hemwate ne. Lewra kifş e Kara ji QER a kurdî girtine.

 

MAVİ (Hêşîn/Hişîn): Dema mirov temaşe etîmîlojiya vê peyvê dike diyar e ku vî rengî navê xwe ji avê girtiye; bi taybetî jî ji rengê behrê.

 

Di erebî da ji avê ra MA tê gotin. Di kurdî da jî çawa em dizanin AV tê gotin.

Ma+av= Mav. Ji bo tîpa Î yê jî, wextê tu M ê ji ber her sê tîpên din rakî AVÎ dimîne.

Yanê ji rengê “avê”. Her wekî ku rengê qehwê ji gewrî tarîtir be em jê ra bibêjin “Qehweyî” . Werhasil tirkan ava kurdan û ereban gihandine hev ji xwe ra rengek ava kirin.

 

SARI (Zer): Di nav rengan da rengê zerî sar e. Sar, ji tezî, cemidîn û qerrisînê tê. Evê peyvê di kurdî da peyveke hevdeng li xwe zêde kiriye. Mînak: Zer sar e, caba mirinê sar e, mirovên rûtirş sar in, mirovên zer û çûr ji ber mîna mirovên esmer xwînşîrîn nîn in, xwînsar in. Heger em tîpa (I) yê ji paşiya sariyê rakin, SAR dimîne. Her wiha (Zerrîn û Zerda) yên xwe jî ji zer û zerd a kurdî û farisî girtine.

 

KIRMIZI (Sor): Ji “Qirmiz”a farisî hatiye girtin. 

TURUNCU (Narincî):

Di kurdî û farisî da “Narincî” jê ra tê gotin.

 

KAHVERENGİ (Qehweyî): Di kurdî û farisî da qehweyî tê gotin. Beriya 600 sal niha dema dewleta Osmaniyan qehwe naskirin, hingî navê kahverengiyê li zimanê xwe zêde kirin.

 

MOR (Binevşî): Di zimanê tirkî da tu peyv bi tîpa M yê dest pê nake. Yanê ew peyv ne bi tirkî ne. Di farisî da ji jenga hesinî ra “Mur” tê gotin. Ev mora tirkan jî li gorê dibêjin ji mura farisî hatiye girtin.

 

PEMBE (Pembeyî): Çawa me li jorê gotî di zimanê tirkî da peyva bi tîpa P yê jî dest pê bike ne bi tirkî ye. Ev nav ji penbû tê. Di kurdî da “Pembeyî” û di farisî da jî “Penbe” tê gotin.

 

BORDO: Ev nav ji rengê şereba bajarê Bordeaux a Fransayê weke “Bordo” di tirkî da cih girtiye.

 

GRİ: Ev nav ji (Gris) a fransî tê.

Wateya wê “dû/dûxan” e.

 

“Bi hêviya rojekê lêborînê ji me bixwazin”

 

Riataza

Derheqa nivîskar da

RIATAZA

Malpera nûçeyan derheqa kurdan û Kurdistanê da; Ji bo malûmatîyên zêde berê xwe bidine vê navnîşanê: [email protected]

Qeydên dişibine hev