Derbarê Şika Metodîk a Descartesî de

Derbarê Şika Metodîk a Descartesî de

Ali Gurdilî

Rêbaza (method, rêgeh) şikê a ku Descartesî wê bi kar aniye, li tevahîya cîhanê, ramana nûjen xistiye bin tesîra xwe û bûye rêbazeke baş a hilberandina zanînîyê (bilgi, knowledge).

Descartes wiha gotiye:

 

  • Em wiha bifikirin ku ez di xewnekê de me û cinekî ku dikare hemû tiştî bike, min dixapîne. Mesela em bibêjin, ku ew objektan bi awayekî cihê nîşanî min dide.
  • Encax, ez di xewnê de bim jî, wiha bifikirim ku ez ji aliyê cinekî ve dihêm xapandin jî; ê ku tê xapandin û objektan cihê dibîne, dîsa ez im.
  • Şik (guman), pêhisîn, tirsîn û gelek tiştên din, fikirîn e. Heke ketina şikê, fikirîn be û ê ku di şikê de ye jî ez im; difikirim, nexwe ez heme (cogito ergo sum).Descartes berî her tiştî xwestiye ku xwe bigihîne bingehekê zexim û bi vî awayî, xwe ji hemû şikan rizgar bike. Heke hebûna min ji şikê dûr be; ramanên min yên ku ez wan vedibêjim jî, dê ji şikê dûr bin. Lewra, ji ber ku dê ew jî ji hebûna min der biçin, wê ne şikwer bin.

 

Li gor nêrîna feylesof, bi vî awayî pêkan e ku meriv xwe bigihîne zanînîyên rast û misoger yên mîna zanînîyên matematîkî.

Riataza

Derheqa nivîskar da

Ali Gurdilî

Ali Gurdilî civaknasekî kurd e. Li Zaningeha Egeyê, beşa civaknasiyê û piştî çend salan zaningehê diqedîne. Nêzîkê 15 sal in hewl dide da ku di hindek warên zanistî û felsefî de bixebite. Heta niha gelek gotarên wî yên zanistî û felsefî di kovar û malperên kurdî de hatine weşandin. Gurdilî xwedî û berpirsiyarê Malper û Kovara Felsefevan e.

Qeydên dişibine hev