Berhemeke “Folklora kurmancîyê”: Koroxlî û Polîbeg

Berhemeke “Folklora kurmancîyê”: Koroxlî û Polîbeg

Em weşandina berhemên ji nimûneyên zargotina me berdewam dikin. Berhema heyştêûdudan me ji pirtûka “Folklora kurmancîyê”, ku sala 1957an bi kurmancîya kirîlî ya kurdên Sovyet va hatîye çapkirin, hildaye û me ew transkrîpeyî ser herfên kurdîya latînî ya îroyîn kirîye. Vê carê emê berhemeke êpîkîyê ya bi sernavê “Koroxlî û Polîbeg” raberî we bikin.

Berevkar û amadekarê vê pirtûkê Hecîyê Cindî ye.

Berhem çawa di pirtûkê da çap bûne, em wisa raberî we dikin.

Tîpguhêzîya kurdîya ji tîpên kirîlî ser tîpên kurdîya latînî Mîdîya Têmûr û Dîdara Têmûr kirine.

Amadekar: Têmûrê Xelîl

 

Ji nimûneyên zargotina me – 82

Padişê Romê go: -Kê ku hespê Koroxlî ji minra bîne, ezê qîza xwe bidimê.

Polîbeg li wêderê dest li sîngê xwe xist, go:

-Ezê bînim!

Padişa rabû top, tekere, esker dayê. Polîbeg da pêşîyê. Top û tekere berev kir, hat ser Koroxlî şer. Hat Çardaxilî Çamlî Bêlê, çadirê xwe lêxistin.

Koroxlî wextekê ji otaxa xwe derket derva, lê nihêrî – hesabê siteyr û peyra heye, hesabê çadira tune. Koroxlî rabû xwe kire forma dewrêşa, hespê wî jî bû extekî. Rabû, go:

-Ezê herim, çika çi li esker hatîye, çi li ordîyê hatîye?

Rabû çû nava ordîyê. Çû selam da Polîbegê. Polîbeg selama wî vegirt, bir çû ber çadirê peya kir, jêra hurmet kir. Koroxlî di forma (di cilên) dewrêşada bû, rûniştibû dîwanê. Dewrêş jêra got:

-Tu seva çi hatî?

Polîbeg got: -Ez seva hespê Koroxlî hatime.

Eskerekî Polîbegê wextekê bûbû xulamê Koroxlî. Gava hate çadirê, lê nihêrî – eva Koroxlîye, ne dewrêşe. Ewî eskerî Polîbeg derxist ber dêrî, jêra got:

-Mala te avabe, eva Koroxlîye, ne dewrêşe, go, ez nas dikim.

Polîbegê te rabû, Koroxlîyê te dest û pîyê wî girêdan. Ewî jêra got:

-Ez dewrêşim, ez ne Koroxlîme.

Girt û bir.

Koroxlî îsmeke xwe xwendibû, bûbû dewrêş, hespê wî jî bûbû exte. Ewî eskerê Polîbegê go:

-Koroxlîye, go, ez nas dikim. Polîbeg dewrêş girt, da pêşîya xwe û bir. Gelekî çû, rêva da hişê xwe, go: “Ez diçim cem padişê, padşa minra gotîye: “Koroxlî bîne”, min dewrêş anîye. Wêderê go: “Koroxlî nîne, dewrêşe”. Wêderê dewrêş aza kir. Ew dewrêş kî bû? Ew dewrêş jî Koroxlî bû. Dewrêş hat, îsmekî xwe xwend, bû Koroxlî, hespê wî jî Qirat bû. Koroxlî rabû li Polîbegê vegerîya, usa kir, ewî eskerê Polîbegêra kire şer, yê sax ew bû, ku ji mala xwe nehatibû. Eskerêd Polîbegê gi qir kir.

Polîbeg jî dîl girt. Polîbeg girt anî hat mala xwe. Polîbegêra got:

-Tu seva çi hatî? Minra rast bêje, ezê te azakim.

Ewî jî got, go: -Padişa minra gotîye: “Kê ku hespê Koroxlî minra bîne, ezê qîza xwe bidimê, pêşkêş kim”, go, ez îdî çi ji te veşêrim, go, ez seva wê yekê hatime, min dikujî jî – tu zanî, min aza dikî jî – tu zanî.

Jina Koroxlî jêra got, go:

-Gere tu mirazê Polîbegê bikî, wekî seva xwe hatîye.

Koroxlî Polîbegêra got, go:

-Polîbeg, tu seva kuştina min hatibûyî, ku min bikujî, hespê min jî bivî. Go, ez niha te nakujim, ezê te azakim, mirazê te jî bikim.

Koroxlî bi Polîbegêva rabûn siyar bûn, berê xwe dane şeherê padşê, wekî qîza padşê bînin Polîbegêra. Polîbegê bêbextî kir ji Koroxlîra: bir cem padşê, go:

-Min dîl girtîye, anîye.

Padşê Koroxlî girt avîte zîndanê. Hespê Koroxlî jî nehişt kes serda here. Padşa rabû qîza xwe da Polîbegê. Qîza padşê dilê wê Polîbegêda tunebû, go: “Çika ez herim cem Koroxlî, ji Koroxlî pirskim, çika ez zanim, ku Polîbeg nikare Koroxlî dîl bigire. Çû cem Koroxlî, pêra xeberda, go:

-Koroxlî, Polîbegê tu dîl girtîyî?

Koroxlî jêra got, go: -Ez bi bêbextî girtim.

Qîzik wêderê pê hesîya: “Erê welle, Koroxlî bi bêbextîyê girtîye, anîye”. Wêderê Koroxlî û qîzikê nasîya xwe dane hevdu. Qîzikê den bi den nanê Koroxlî dibir didayê. Koroxlî ji zîndanê derxist. Koroxlî rojê bi forma dewrêşa, şevê jî diçû cem qîzikê. Koroxlî dewrêş bû. Carekê kûçêda diçû, Polîbeg rast pê hat, go:

-Dewrêş baba, go, tu kaxeza nakî?

-Ê, go, min hespê Koroxlî anîye hatîye, nahêle kesek nêzîk bibe.

Koroxlî bir çû. Jêra kaxez kir. Koroxlî çû cem hespê. Hesp xweyê xwe nas nake, nizane xweyê wîye? Mizgînî birin padişêra, go:

-Welle, go, dewrêş baba îro anîne, go, hesp îda avaş kirîye, merî diçine cem, alifê wî didinê.

Koroxlî lêxist hat cem keçikê. Navê keçikê Perîşan xanim bû. Rokê, duda, sisîya, çara – usa kişand. Koroxlî diket forma dewrêşa, diçû cem hespê. Rokê go:

-Ezê îro lê siyar bim. Perîşan xanimêra go: -Tu hazirbe, ezê siyar bim, te hildim û bivim.

Koroxlî siyar bû, îsmekî xwe xwend, bû Koroxlî. Meydanek da xwe, çû-hat, go:

-Ez hespê xwe nadim heyştê qîzî, nadim heyştê hespî, nadim heyştê ga.

Şeher temam pê hesîya: “Eva Koroxlîye”. Cav birin ji padşêra, go:

-Koroxlî li hespê te siyar bû, wê dibe.

Koroxlî Perîşan xanim avîte terkuya xwe, çû.

Cab birin Polîbegêra, go:

-Koroxlî Perîşan xanim bir, hespê xwe jî pêra.

Polîbeg ordî hilda û pey ket. Koroxlî çû ser rê sekinî. Koroxlî li ordîya Polîbegê vegerîya, usa kir, ku yê sax ew ma, ku ji mala xwe nehatibû. Temam qir kir, Polîbeg jî kuşt. Perîşan xanim anî hat da hevalekî xwe. Du roja dewat kir.

Ew çûn mirazê xwe şa bûn, hûn jî herin mirazê xwe şa bin.

Kuta bû.

Got: Besoyê Bekir, 40 salî, bilûrvan û dengbêj, dimîne li bajarê Tbîlîsîyê, li Gurcistanê, sinetkarîyê dike. 

Riataza

Derheqa nivîskar da

Têmûrê Xelîl

Berpirsyarê malpera me, sêkrêtarê Komeleya Nivîskarên Kurd li Swed, endamê Yekîtîya Rojnamevanên bajarê Moskvayê, nivîskar û rojnamevan. Fakulta fîzîk-matêmatîkê a zanîngeheke Ermenîstanê temam kirîye.

Qeydên dişibine hev