Li Başûrê Kurdistanê edebiyata nûjen û nivîskarên navdar-2

Li Başûrê Kurdistanê edebiyata nûjen û nivîskarên navdar-2

Şêrko Bêkes (1940-2013)

Şêrko Bêkes di nav malbateke edebiyatnas de, 2ê Gulana 1940î de li Slêmaniyê tê dinê. Bavê wî şaîrê navdar, Fayeq Ebdilla Bêkes e ku waxtê bavê wî wefat dike Şêrko heft salî bûye. Şeş sal pey mirina bavê wî re, diya wî û du xûşkên wî jî derbasî Baxdatê dibin û wînî tenê dihêlin ku Şerko di dibistaneke şevînî de perwerdehiya xwe didomîne.

Di xortaniya xwe de, gelek eziyet û tahde ji otorîteyên siyasî dibîne ku naveroka helbestên wî ne gor daxwaz û arzûyên siyasiyan bû. Ev zordestî û tundî dibin sedema koçeke nû û ew jî berê xwe dide Ewropayê. Ji sala 1988an pê ve Swêd dibe mala wî ya duyem. Xuyabû ku tenêbûn, dijwariyên jiyanê û xasma tunebûn nikaribûn di pêşiya kariyêra wî de bibin pêşîbir. Berevajî, ew bûn çavkaniyên îlhamê ji bo wî. Şêrko dibêje: “Zaroktiya min wek baxçekî bê tav an jî wek rû û rûçikekî ken nedîtî bû”. Romanşiîra wî ya bi navê “Xaç û mar” berhemeke bêhempaye ku  ev eser xweşî û nexweşiyên jiyana wî radixin ber çavan.

Di serê sala 1970î de di nava tevgera “Ruwange” de cîh digire. Ev tevger ji bo helbesta Kurdî rêyeke nû vedike û helbesta nûjen derdikeve holê. Bi vê beyannameyê di her hêlê de bêhna jiyana Kurdî dikeve helbesta Kurdî. Bi tevî nivîskar û helbestvanên; Kurd Husên Arif, Celal Mîrza Kerîm û Kakemem Botanî kovareke bi navê Rwanya derxistin.

Şêrko Bêkes ciwanên Kurd motîve dikirin ku ew ji bo qalibê helbestê bifikirin û riyên nû bibînin. Rastiya balkêş ew bû ku Şêrko ji kesên serhişk ên dijberî nûjenî û moderniyê gelek kişand. Wek serokê Ruwengê, Şêrko bi gelek bela û mûsîbetan ve rû bi rû ma. Heta car caran êrîşê mala wî kirin, mecbûr ma koçî Baxdatê bike. Hember wan neheqiyan, wî dibistaneke nû ava kir û gelek ciwanên Kurd di bin rêberiya wî de gihîştin, mezin bûn.

Nivîskarê Kurd di sala 1988an de diyariyê Edebiyata Swêdî “Prize of Tucholsky” werdigire. Di 1992an de dibe wezîrê çandê yê Kurdistanê, lêbelê du sal peyre îstifa dike. Dîsa di gelek kovarên Kurdî de karê edîtoriyê dike. Heya niha berhemên wî bi zimanê Îngilizî, Erebî, Swîdî, Îtalî, Farisî, Firansizî ve hatine wergerandin. Di sala 1988an de Hukumata Swîdê welatîtiya Swîdê didê.

Şêrko Bêkes piştî ku nêzîkî sê mehan û nîv hatibû dermankirin, di 4ê tebaxa 2013an de li nexweşxaneya Karolinska ya Stockholma paytexta Swêdê ji ber nexweşiya penceşêra pişikan diçe ber rehma Xwedê.

Helebçe

Çardeyê mehê bû

Li ser Goyjê

Bê qelema min firand

Dema min dît û nivîsî

Kom bi kom firiyan peyvên min.

 

Panzdeyê mehê bû

Sîrwan qelema min bir

Çaxê min girt û nivîsî

Bûn masî helbestên min

 

Şanzdeyê mehê bû

Ax şanzdeyê mehê!

Ku Şarezûr qelema min wergirt

Dema vegerand ku ez binivîsim

Wek Helepçe hişk bûbûn tiliyên min.

 

Were

Jiyan wek xuşexuşa çemekî lewitî ye

Kî bê qilêr jê filitiye

Ka de were

Em gunehên xwe bi hev bişon

Evîn wek bêdengiya qesreke şewitî ye

Kî bê birîn ji vê xewnê filitiye

Ka de were

Em birînên xwe bi hev bişon

Gul wek sêwiya li ber çeman hîna jî tî ye

Kî bê çilmisandin ji bendemayinê filitiye

Ka de were

Em ê bêriyên xwe bi hev bison

 

Wergera ji Îngilizî: Welat Agirî

Werger ji: An Anthology of Modern Kurdish Literature Volume One: Poetry

Riataza

Derheqa nivîskar da

Welat Agirî

Zanîngeha Uludagê (Bursa) da zanîst ( science) xwand. A niha mamostetiyê dike

Qeydên dişibine hev