WATEYA HEVOKA ”EZ BAWER IM”Ê

WATEYA HEVOKA ”EZ BAWER IM”Ê

Du şirove ji nivîskarê malpera me

Zeynelabidîn Zinar, nivîskar/lêkolîner

 

Îro piraniya Kurdên Bakûr dema bi Zimanê Kurdî dipeyivin, dibêjin “ez bawer im…” û li axaftina xwe didomînin.
Ev hevok çendî ku bi wateya EZ BAWER DIKIMê tê gotin, lê ka em li wateya wê binerin ku dibe çi:
Dema yek bibêje “ez bawer im” wateya xwe dibe ev: Yanî dibêje ku navê wî/wê Bawer e. Jixwe diyar e ku peyva BAWERê, navekî belavbûyî ye di nava Kurdan de.

Sedemê gotina van peyvên wisa şaş têne gotin, ku nayê fêmkirin.

Rastiya wê ev e: “Ez bawer dikim.”
Lêkera vê hevokê “kirin” e, ne “…im” e.

Eger li welatekî biyanî zanayekî akademîk vê peyvê wergerîne zimanê xwe, dê bêje (bi tirkî) “Benim adin BAWERdir” lê amaca gotina gotî ev e ku dibêje BEN INANIYORUM…

Bi hêviya bikaranîna peyvên wisa bi uslûbeke rast û rewa, xasma jî ya BAWERê, her şad û bextewer bin…

WATEYA PEYVA ”EZBENΔYÊ
Di van demên dawîn de peyva EZBENÎyê pir zêde tê bikaranîn. Ev jî ji bo rêzgirtinê ye ku di Toreya Kurdî de cihê xwe wergirtiye. Lê piraniya kesên me wateya wê nizanin lê ji wan re wek peyveke rêzbar tê dîtin.
Wateya peyva EZBENÎyê, rasterast werger û têgehan peyva ”ezxulam”a kurdî ye. Berê ji bo rêzgirtinê her kesî ji yê jixwemezintir re digot EZXULAM. Lê niha dibêjin EZBENÎ.
Ev peyva hanê ji ”ez”a kurdî û ”benî”ya erebî pêkhatiye. Peyva BENÎ jî ji ÎBNa erebî ye ku wateya wê KUR/LAW e. Lê dema ku forma xwe wek peyveke kurdî wergirtiye, îcar li gor têgehandina Kurdan, ne wek wateya ku di erebî de ye. Îcar ji ber ku lêkera wê tune, EZa kurdî û BENÎya erebî bi hev ve weke EZBENÎ têne nivîsandin. Yanî nabe wek bêje EZ KURÊ TE, lê dibe weke bêje EZXULAM.

Wateya peyvê ev e:
EZ diyar e ku peyveke kurdî ye û pronavê ”min” e. Peyva BENÎyê jî çewa li jorê hatiye diyarkirin wateya xwe KUR/LAW e.

Di toreya Medreseya Kurdî de peyva EZXULAMê, pir dihate bikaranîn û niha jî peyrewên Medreseyê bi kar tînin. Mesela, şagird ji dersdarê xwe re dibêje EZXULAM. Lê niha hin alî hene ku dixwazin vê termê jî, ji forma kurdî derxin.

Ev peyv weke term di wêjeya klasîk de jî cih girtiye û bi sedê caran hatiye bikaranîn, gotiye: ”Ez xulamê, şêrînkelamê, totiya eywanmeqamê…”.

Riataza

Derheqa nivîskar da

Zeynelabidin Zinar

Bav û kalên wî tev mela bûne û ders dane şagirdan. Ew bi xwe jî berhemê Medreseya Kurdî ye. Wî 11 sal Medrese, 3,5 sal Imam-Xetîm, çar sal lîse xwendiyte. Rêvebirê malpera www.pencinar.se e. Bi dehan pirtûkên folklorî çap kirine.

Qeydên dişibine hev