Euripîdês -MEDEA- IV

Euripîdês -MEDEA- IV

Ev nivîsa serokê Komeleya Nivîskarên kurd li Swedê Ali Kut,

ku di eynî wextê da bi navê Gird Elî nivîskarê malpera me ye,

berdewama wan hersê beşan e, ku di rûpelên malpera me da hatine çapkirin.

Ew pir balkêş e û, wek dibêjin, bi bêhnekê tê xwendin

 

Gird Elî

JASON‑‑
Tu naxwazî, lê hinekî bi aqil be
ewçend reşbîn nebe, ne bi tenê ya xirab, di vê de ya çê bibîne.
MEDEA‑
Tu li min heqaretê bike! Yê te cih û warekî te heye,
lê ez bi tena xwe ma me û nefî dibim.
JASON‑‑
Ev hilbijartin ya te bû, tenê ya te. Min sûcdar neke.
MEDEA‑
Wa, şeko navê xwe li hevalê xwe ko!
Nexwe ew ez bûm ya ku bêbextî kir, mêr û cih guherî?
JASON‑
Ma ne tu bû, ya ku nifir li key û binemala wî kirin?
MEDEA‑
Ez bi heman şêweyî naletê li te jî tînim.
JASON‑
Ez tiştekî nema dibêjim, fêda gotinê nîn e.
Eger di vê nefîyê de, hewcedarîya te û zarokan bi alîkarîyê, bi pereyan hebe
ji min re bibêje! Ez dixwazim li beramber te comerd bim,
dikarim ji dostên xwe ên derva re jî qasidan bişînim da alîkarê te bin.
Dev ji vê hêrsa xwe berde, dînitîyê neke û vê pêşniyara min qebûl bike.
MEDEA‑
Ez alîkarîya dostên te naxwazim û ji dest te jî tu diyarîyan nagrim.
Qe tiştekî jî nede min. Dîyarîyên zilamekî xirab bêoxirîyê bi ser meriv de tîne.
JASON‑
Bila xwedan şahidê min bin ku ez dixwazim alîkarîya te û zarokan bikim.
Tu ji başîyan hez nakî, alîkarîya dostan red dikî û welê jî ê derd û xemên te pirtir bibin.
MEDEA‑
De biçe! Meriv eşkere di te derdixe, ku demeke dirêj e tu ji ber sînga wê dûr ketiye,
te bêrîya paxîla wê kiriye. Biçe zewaca xwe temam bike! Xwedê dibihîze, ez
hêvî dikim ku tu dê rojekê poşman bibî!
Stasimon 2
KORO
Işqa zêde û bêpîvan, ne rûmetê û ne jî şohretê dide merivan.
Lê dema ku weset û bi pîvan xwe nêzî meriv bike, ew xwedawenda herî dildar e.
Afrodîtê! Hêvîdarim tu wê kevana xwe ya zêrîn, ber bi min ve nakî, eger tîrên wê
bi xwestekan jehrkirî bin.
Hêvîdarim, xelata xwedayan ya herî biha, îrade , min biparêze!
Xwedê min bi vê işqa tirsdar ji rê dernexe, rebî!
Dilê min nebijîne nivîneke cuda, da nebe sedema şer û pevçûneke bê dawîn.
Hêvîdarim tu hiş û şîyanê bidî min.
Ez li vir hatim dunyayê, vir mala min e.
Xwedê neke ku ji vir nefî bibim,
da nebim bêwar û mahcir,
da kesek henekê xwe bi min neke û tifî ser çavên min neke,
da nebim parsekek li ber derîyên biyanîyan. Wê demê mirin ji bo min xweştir e!
Ji ezaban ya herî xirab bêwelatbûn e.
Êdî bes e. Min têra xwe xizanî kêşand, ez dizanim:
Dostê mahciran tuneye. Hemî dergah li ber tên girtin,
him sînor û him jî wîjdan asteng dibin.
Ew nankorê ku hestên xwe li beramber dostê di tengasîyê de asteng dike
kirêt e. Ewê welê, dê qet nebe dostê min!
Epeisodion 3
AIGEUS
Silav li te MEDEA‑! Fena ku meriv xîtabî wan dostan bike ku ji bo wan
hemî tiştên çê û xweşik daxwaz dike.
MEDEA‑
Ser çavan, silav li te jî, Aigeus! Lawê Pandionsê aqilmend,
tu bi xêr hatiyî Korint, tu ji kuderê tê?
AIGEUS
Ji perestgeha Apollon ya kevnare.
MEDEA‑
Ji Delfi, navika dunyayê, ji bo çi te wir zîyaret kir?
AIGEUS
Ji bo çareyekê da bibim xwedî dûndeyekî (zarok).
MEDEA‑
Tiştekî behît e, hêj zarokên te nîn in?
AIGEUS
Na, qeder xwedayan welê xwestîye.
MEDEA‑
Ma ne tu zewicî ye, an ne?
AIGEUS
Belê, çawa, ji mêj ve min qeydên zewacê wergirtine.
MEDEA‑
Apollon ji bo te û zarokan çi got?
AIGEUS
Tiştên kûr û dûr gotin, hişê merivan nakşîne.
MEDEA‑
Ka bêje bê remildar çi bersiv da te?
AIGEUS
Bêşik. Aqilekî kone jê re divê
MEDEA‑
Çi got? Ka ji min re bêje.
AIGEUS
”devê cewdikê şerabê veneke…”
MEDEA‑
…berya çi… heta te tiştek kir? Gihişte malê…?
AIGEUS
”…heta tu gihişte warê bavûkalan.”
MEDEA‑
Nexwe welê, ji bo çi tu hatiyî vir?
AIGEUS
Yek bi navê Pittheus heye, keyê Troizen e.
MEDEA‑
Dibên lawê Pelops e, yekî gellekî dîndar e.
AIGEUS
Ez dixwazim bersiva remildar ji wî re kad bikim.
MEDEA‑
Pirr baş e, miheqeq ew dikare alîkarîya te bike, merivekî zana û aqilmend e.
AIGEUS
Him jî dost û hevalê min î şer e.
MEDEA‑
Ez hêvî dikim xwezîya te bi cih were, her serefraz bî.
AIGEUS
MEDEA‑, tu girîya ye. Çi qewimîye?
MEDEA‑
Aigeus… JASON‑ bêbextek e.
AIGEUS
Tu çi dibêjî? Ka, bêje tu çima xemgîn e?
MEDEA‑
Digel hemî qencîyên min ew xirabîyê bi min dike.
AIGEUS
Çi kiriye? Ka xweşik kad bike.
MEDEA‑
Ew dihêle, mal ji teref jineke din ve were îdarekirin.
AIGEUS
Rastî, çawa diwêre tiştekî welê hetikber bike?
MEDEA‑
Bêguman diwêre. Ez vê hetikandinê tehemil nakim.
AIGEUS
Hûn ji hevedin xeyidîn? Ew dilket yeka din?
MEDEA‑
Bi heft dilan dilketê! Lê ew derewan dike.
AIGEUS
Eger, fena tu dibêjî, bêbextekî welê be, devjê berd!
MEDEA‑
Ew gellekî dixwazê bibe xizmê keyan.
AIGEUS
Çawan? Ka tevî bibêje, temam bike.
MEDEA‑
Bi Kreon re, keyê Korint û bi keça wî re.
AIGEUS
Eger ji ber vê tu hêrs bû be, bi rastî jî heqê te heye.
MEDEA‑
Belê, vê ez mehû kirim. Ev ne bes e, nuha jî ez nefî dibim.
AIGEUS
Çi, nefî dibî? Hin felaketên din!
MEDEA‑
Kreon min ji Korint nefî dike.
AIGEUS
Çawan JASON‑ bi vê yekê razî dibe? Ev rûreşîyek e.
MEDEA‑
Bi xwe negotiye ez qebûl dikim, lê bêdengîya wî, pê ”razîbûnê”
nîşan dide. Ez ji te tika dikim, Aigeus,
ez têm lingên te, li ber bayê min rabe, di vê kambaxîya min de
hinekî dilovan be. Nehêle ez welê, ji teref her kesî ve, bêm qewitandin.
Bergirtiya min bike, min bihewîne welatê xwe, mala xwe.
Evîya dê bi kêrî te jî bê: dueyên te ên ji bo ku dûnde ji te bikevin dê qebûl bibin,
tu dê bextewar bibî. Feke min: çi tesaduf e ku em li hevedin rast hatin, ez dê dawî
li bêzaroktîya te (stewrbûn) bînim, dê wêrtên te çê bibin, ez soz didim te, vê fêlbazîyê dizanim.
AIGEUS
Bi kêfxweşî û ji ber gellek sedeman ez dê te bihewînim, MEDEA‑.
Bêguman, pêşin ji bo xatirê xwedayan û duyem jî ji bo zarokên ku tu ji min re soz didî.
Xwezîyeke min î ji dil e, ez naçar im.
Û bi xêr dema tu hat ba min, bi hemî şêweyî dê te biparêzim, ya rastîn jî wusa ye.
Lê tiştekî divê ez pêşin ji te re bibêjim: ez dê nikaribim alîkarîya te bikim, te ji Korint
derxim der. Lê ku tu bi xwe, xwe bigihîne warê min, bextê min ji te re ye
û nahêlim kesek bela xwe di te de bidî. Tu divê xwe bigihîne welatê min,
ez nikarim xiyanetê bi mazûbanê xwe re bikim.
MEDEA‑
Gellek baş e. Hema ku te bikarîya ev soza xwe pişterast bikira,
ê hemî tişt tekûz ba ya.
AIGEUS
Mesele çi ye? Ma qey tu newêrî ji min bawer bikî?
MEDEA‑
Ez bi te bawer im. Lê, binamla Pelias û Kreon dijminên min in.
Eger, ew rojekê bixwazin min bi paşde bigrin û dema tu sondxwarî be
ku ez dikarim li welatê te bimînim, tu dê min radestî wan nekî,
evîya ji bo min ewletir e. Bê soz û sondek ji xwedayan re tu dikarî li hember
zordanên wan dev ji min biqerî. Ez yeka jar û bêxwedî me, lê ewana
key in û xwedî îmkan in.
AIGEUS
Tu jineke bi hesab e, pêşbîn û aqilmend e, ji bo min tu ferq nîn e
te çawa minasib dît, ez welê dikim. Bê guman sondek ê li beramber dijminên te
sekna min jî dîyar bike û wan mecbûr bike ku rewşa min fam bikin.
Ev jî rewşa te ewletir dike. Keremke, navê wan xwedayên tu dixwazî ez bi wan sond bixwum
bibêje.
MEDEA‑
Bi Gaia Erdê, bi kalikê min Rojê û hemî xwedayan ve sond bixwe!
AIGEUS
Çi bikim, çi nekim –çi? Tu bi xwe bibêje.
MEDEA‑
Heta ku tu sax be, tu dê ji welatê xwe min neqewirîne,
tu carî bi riza dilê xwe tu dê min radestî destê (teslîmî) kesekî neke,
ger dijminên min zorê jî li te bikin tu dê vê nekî.
AIGEUS
Ez bi navê Gaia erdê, Roja dibiriqîne û hemî xwedayan sond dixwim
ku dê li ser vê soza xwe bimînim.
MEDEA‑
Welê bes e. Lê ku te ev sonda xwe bi cih neanî, tu cezayekî çawan dixwazî?
AIGEUS
Wê gavê, cezayekî misteheqê merivên bêbext û xwedênenas, bibe para min!
MEDEA‑
Hemî tişt baş e. Bextewar be. Oxira te ya xêrê be.
Hinekî şûn de, ez jî li pey te têm. Tenê, hinekî karê ku divê ez bikim ma ye,
wê demê hemî tişt li gor dilê min dibe.
KORO
Oxira te ya xêrê be, Aigeus!
Û hêvîdarim, lawê Maia, Hermesê ku rê nîşanî rêwiyan dike,
li gel te be. Hêvî dikim ku xwezîyên te bi cih werin.
Te dîyar kir ku tu mêrekî çê ye.
MEDEA‑
Ho, Zeus, û Dike dadmendîyê û ronahîya Rojê!
Dostino, nuha sererast dibe, ez serketineke mezin li hember
dijminên xwe bidest dixim. Nuha hêvîya min heye ku heyfa xwe ji wan hilînim,
ew cezayê xwe bigrin. Min digo qey di firtoneyekê de ez winda bûm,
heta ev zilam derket dergahek li ber min vekir, destekî alîkarîyê dirêjî min kir.
Ez keştiya xwe li wir, li ba wî radiwestînim,
li Athen, bajarê Pallas Athena. Gavê wext e ku ez planên xwe cî bi cî bikim,
evîya dê ne bi kêfdarîyekê be, lê guhdarî bike.
Ezdê xulamekî rêkim pey JASON‑ û jê tika bikim ku cara dawîn wî bibînim.
Dema ew hat, dê wî bi gotinên xweş û nermok aram bikim: ”ez jî fena te difikirim,
di bêbextiya te de, êdî yabaş dibînim, zewaca te ya bi keça key re rast, baş
û bi berpirsyarî ye”,
-lê ez ê jê tika bikim, bila zarok bimînin. Ne seba ku wan li welatekî neyar dihêlim
û da rezîl û riswa bibin. Lewra, ji ber ku ez bi fen dixwazim keça key bikujim.
Ez wan bi dîyarîyan dişînim ba dotmîrê, da tikayan jê bikin ku nefî nebin:
Çarşefeke tenik û taceguleke zêrîn. Û herduyan di dohnekî bi jehr de dadikim.
Ger ew bergirtîya wan bike, li xwe ke, av nagihêje ser, ewên ku bihingivin wê jî, welê zû diçin.
Êdî li vir nema dikarim tiştekî bibêjim, girîyê min tê, dema li vê kiryarê difikirim. Ez
divê mala JASON‑ xera bikim, ez mecbûrim zarokên xwe bikujim, rêyeke din nabînim
Û dema min ev karê kirêt pêk hanî, dema min ezîzên ber dilê xwe kuştin, ji vir direvim diçim.
Ez debar nakim ku dijmin, li min temaşe bikin û bi min bikenin. Xwezîya min ew eku welê bibe!
Êdî, ji bo min tu qîmetê jiyanê nemaye. Ne welatê bavûkalên min, ne dergahekî ku min biparêze ma ye. Min xeletîyek kir, dema min dev ji bav û mala xwe berda û bi ya zilamekî yewnanî kir. Hêvîdarim, bi alîkarîya xwedayan dê heyfa xwe jê bistînim. Dê çavên wî nema bi zarokên ku bi min re çêkirne bikeve. Û dê tu zarokan ji wê jî çê neke, lewra ew dê bi jehra min were kuştin, xedar e, lê bivênevê ye.
Di derheqê min de, tu kes ê nebêje ew yeka jar, tirsonek û nermok bû, berovajî vê dê bibên yeka bi saw, li hember neyarên xwe bêwîjdan lê ji dostên xwe re dilovan bû!
Incex kesên welê dibin xwedî şan û şerefê.
KORO
Min li te guhdarî kir û dixwazim piştgirîya te bikim,
lê qanûnên merivan jî ji bîr neke. Ez ji te rica dikim MEDEA‑ rikdarîyê neke, dev ji vê berde!
MEDEA‑
Ez neçar im. Lê te efû dikim:lewra, tu miameleyeke weke ya min xirab bi te nekirine.
KORO
Jinê, tu dê çawa biwêrî zarokên xwe bikuje?
MEDEA‑
Tu tiştekî din, nola vê dê nikanibe wî biêşîne.
KORO
Û tu jî dibe jina herî kirêt û bedbext.
MEDEA‑
Xwedê bikim welê bibe. Tiştekî din nema dibêjim.(ji dadokê re)
Biçe, JASON‑ ji min re bîne! Tenê tu ye ya ku ez pêbawer im.
Eger tu sadiqî xanima xwe be, tu dê hiş be û li tiştekî mikur neyê.

 

Riataza

Derheqa nivîskar da

Gird Elî

Di sala 1964 an li Bakurê Kurdistanê, li gundekî Nisêbînê (Zorava) hatime dunyayê. Xwendina navîn û gimnaziya li Nisêbîn xwend. Li Swêdê jî pedagojî xwend û bû mamostayê piçûkan. Heta nuha du pirtûk çap kirine yek di sala 1994 an de bi navê MEHKÛM weşanên Welat, ya din jî di 2015 an de DEREWEKE PIÇÛK weşanxaneya Apec

Qeydên dişibine hev