EURUPÎDÊS. MEDEA -V-

EURUPÎDÊS. MEDEA -V-

Gird Elî

 

Welatek pîroz ku qet wêran nebûye heye,
li wir dûndên Erechtheus ji kevn de dijîn
xelkê qewmeke bi bereket û xwedayên bextewar in.
Ew Athen e, ya çeleng
welatek ku aqilmendî lê hikum dike û ilm bi pêş de dikeve
Hewa wir vekirî û paqij e, cihê her neh musan (perîyên hunerê) ye,
Li wir Harmoni ya kej, hatiye dunyayê.
Dibêjin: Afrodite jî li wir dimîne
sura bayê wê yê hênik û xweş di ser ava çemê Kefisos ê ku dibiriqîne re
li wî welatê xweşik hemî bela dibe.
Li ser porê wê her tim tacegul hene, lewra, ji ber vê ku ba bi bîhna gulan dagirtî ye.
Erotên wê jî li gel in, da alîkarîya aqilmendî û fezîletê bikin.
Lê ew welatê ku çemên pîroz lê diherikin, bendêr û sitargehek ji bo dostan e.
Ew dê çawa bergirtîya te bike ku tu bê tirsekê ji xwedayan ji nişka ve zarokan bikujî?
Aram be, van fikrên kirêt ji serê xwe bavêje.
Bi hemî hêza xwe em tika ji te dikin,
em tên dest û lingên te, tuê dev jê berde û zarokên xwe nekuje!
Tu çawan dikarî tiştekî welê bifikire, çawan destê te li ezîzên ber dilê te digere,
tu çawan, bêyî ku di nav hêsirên xwe de bifetise,
qewetê di xwe de dibîne ku tiştekî welê bike?
Ew ji te tika dikin, li ber te digerin
Ji bo ku bijîn.
Tu welê aram û bi rehetî nikane
meyzeke destê te çawan ji xwîna vîna wan sor bû ye!
Epeisodion 4

JASON
Te xwest ez werim vir, va ez hatim. Di gel dijminkarîya te jî
ez li hember daxwaza te derneketim.
Eger tu tiştekî din ji min dixwazî, keremke bêje!

MEDEA
Jason, min bibexşîne ji ber ew gotinên min kirin.
Xwedê hebîna tu bidî xatirê wê qehra min,
tev ji bo xatirê wê evîndarîya me û sozên berê bû.
Ez baş fikirîm û xwe sûcdar hîs dikim xwe bi xwe min got
”çima tu li hember biryareke aqilmend derdikevî,
dijminkarîya keyê welêt û mêrê xwe dikî, ew tenê
dixwaze bi keça key re bizewice da
ji zarokên te re birayên payebilind mîrza çê bibin?
Zû ji hêrsa xwe dakeve! Ma te çi divê, evîya dana xwedayan e?
Zarokên te hene û tu li welatekî xerîb e, li vir tu dostê te nîn in.”
Çendî ez fikirîm, baştir têgihiştim, bê ez çi dînik û bêhiş bûm!
Nuha ez heq didim te, li gel ya te me û ev zewaca nû bêşik ê ji me re bi kêr were.
Ez bêhiş bûm ku min alîkarîya te nekir da evîya zû bi ser biketa.
Diva bû ez yek ji xwazgîncîyan ba ma, li ber text
bi kêfxweşî bergirtîya bûkê bikira. Em jin wekî xwe ne, ne xirab in lê
hinekî kawik in. Te diva bû ji min baştir evîya bizanibûya, lê li şûna wê te
bi heman şêweyî bersiva min da. Wê demê jî em pev çûn. Min efû bike,
min dînitî kir, nuha ez fam dikim. Ka werin zarokno, werin der, li gel diya xwe
silavekê bidin bavê xwe. Emê sozê bidinê ku nema şerê wî dikin, ji nuha û pê ve
em dê li hev bên, destê wî bigrin, destê rastê bigrin.
Paşeroja me gellek bobelatan di paxîla xwe de vedişêre. Dilê min bi taswas e!
Mîna ku felaketek tirsdar li rê be, ez bi endîşe me.
Ezîzên min, heta kengî hûn dê bikanibin bijîn û destên xwe welê dirêj bikin?
Li min pepûkê, li beramber vê dîmenê, çavên min tijî hêsir bûn.

KORO
Çavên min jî bi hêsiran tijî bû.
Eva xirab divê raweste.

JASON
Medea, bala min lê ye bê tu çi dibêjî, ez gazincan ji te nakim.
Hemî jin hêrs dibin, dema mêrê wan ji xwe re yarekê din dibîne.
Dilê te ber bi başîyê ve guherî. Hinekî wext girt, lê dîsan edilî.
Te fam kir bê çi biryareke li rê bû, jineke aqilmend welê difikire!
Zarokno, bavê we qe hûn ji bîr nekirne, berovajî vê
bi alîkarîya xwedê di paşeroja we de fikirîye.
Ez bawerim dê rojekê hûn dê li Korint bibin ew kesên herî bi payan û li pêş
Hûn her du û birayên we.
Mezin bibin. Ya mayî ez, bavê we û xwedayên ku başîya me divên, ê pêk bînin.
Ez dixwazim hûn mezin bibin, bibin zilam û xofê bikin dilê dijminên min!
Lê, Medea, çima çavên te welê tijî hêsir bûne, çima tu li dûrayê dinerî?
Tu spîçolkî bûye, nexwe, te ji van gotinên min qe hes nekir?

MEDEA
Belê çawan. Ez li zarokan difikirîm.

JASON
Qe meraq neke. Ji zarokan re ez dê her tiştî serast bikim

MEDEA
Erê, dizanim. Bêguman tu dê serast bikî. Jin hinekî zeîf in, tu dizanî, em zû dest bi girî dikin.

JASON
Tu pirr li ber dikevî, ji bo zarokan xemgîn î, çima?

MEDEA
Min ew welidandin. Dema te behsa paşeroja wan kir,
dilê min êşiya, gelo weke tu dibê, eseh dê bibe?
Ger em vegerin ser bê ji bo çi min tu gazî vir kiriye,
me gellek tişt ji hev re gotin
û nuha ez dixwazim ên dawî ji te re bibêjim.
Keyê welêt biryar da ku min nefî bike,
ez naxwazim bibim astengek ji bona te, lewra ku ew min
fena dijminên malbata xwe dihesibînin, lê zarok?
Ez dixwazim ew li ber destên te mezin bibin ,
Ji ber vê, ji Kreon tika bike, bila zarok li vir bimînin.

JASON
Ez nizanim, gelo ez dê bikaribim wî qanih bikim. Lê ez ê biceribînim.

MEDEA
Ji xanima xwe daxwaz bike, bila ew li ber bavê xwe bigere, da zarok li vir bimînin.

JASON
Erê, ez wê dikarim îkna bikim.

MEDEA
Belê, ku ew jineke fena ên din be.
Ez ê jî alîkarîya te bikim:
Ez sond dixwum, ez dê diyarîyên herî xweşik,
ên ku li ser ruwê dunyayê hêj nebûne para merivan,
ji bo wê rêkim.
[kitaneke tenik û taceguleke zêrîn] ê zarok
bigrin, bibin jê re.
Ka zû kin wan dîyarîyên giranbuha bînin vir.
Ew ne carekê dê sed caran bextewar be.
Ji xwe di nav zilaman de yê herî çak kiriye destgirtyê xwe,
nuha jî dê diyariyên herî bi qîmet,
ên ku bapîrê min Rojê, diyarî dûndeyên xwe kiribûn, bibin yên wê.
Zarokno, ka rahjin van diyariyan
ji destên we ê bighêjin bûkek bextewar. Hûn dê, van diyarîyên
giranbuha bidin keça key. Ne mimkin e ku dotmîr van dîyarîyan qebûl neke!

JASON
Tu dîn î, ji bo çi tu vê israfa zêde dikî?
Ma ji te werê di mala key de kitan û zêr nîn e?
Wan hilîne, nede kesekî!
Eger dotmîr ji min hes bike bê van diyarîyan jî
ê qedrê min bigre û bi ya min bike.

MEDEA
Gelo tu ewle ye? Dibêjin, diyarî xwedayan jî razî dike.
Zêr ji deh hezar gotinî jî bikêrtir e. Îro xwedan ji wê hes dikin,
dewlemendîya wê zêdetir dibe, ew ciwan e û hikum di dest wê de ye.
Ji bo zarokên min nefî nebin, ne tenê zêr,
ez dikarim jiyana xwe jî bidim.
Zarokno, rabin biçin wê seraya mihteşem. Ba jinbava xwe, xanima min.
Li ber bigerin, jê tika bikin da hûn nefî nebin.
Van diyarîyan bidinê, divê eseh ew bergirtiya wan bike,
bi destên xwe rahije wan. Lez bikin! Û dû re vegerin, xebera xêrê ji diya xwe re bînin.
Stasimon 4

KORO
Nuha, ji saxîya zarokan, hêvîya min bi tevayî şikest.
Herdu bi hevre diçin serayê, ber bi mirina xwe ve.
Jina bedbext ê bi destên xwe rahje vê tacegula zêrîn
Û li ser porê xwe biedilîne,
diyarîya Hades û ê bimre.
Xweşikî û çelengî dê zora hewesa wê bibe.
Ew dê tacegula zêrîn û kitana zeriqî werbigre.
Incex li Hadesê (binerdê) ew kincên bûkaniyê li xwe bike.
Di vê feqa hîlebaz de, ew rasterast ber bi mirinê ve dê biçe.
Dawîya wê hat.
Û tu, mêrê bedbext û reben ku dixwest bibe zavayê key,
bi vê liva xwe te belayek mezin bi serê
destgirtya xwe û herdu zarokên xwe ve hanî,
mirina ku her kes nefretê jê dike, te kir para wan.
Nizanim, tu dê kengî ji vê qedera xwe ya xapînok haydar bibî.
Ez li ser jana vê dayikê jî digrîm:
Tu ya ku difikire zarokên xwe bikuje,
Ji kerba mêrekî bêbext re
tawankarîyeke welê difikire,
ez li ser bedbextiya te jî digrîm.

 

Riataza

Derheqa nivîskar da

Gird Elî

Di sala 1964 an li Bakurê Kurdistanê, li gundekî Nisêbînê (Zorava) hatime dunyayê. Xwendina navîn û gimnaziya li Nisêbîn xwend. Li Swêdê jî pedagojî xwend û bû mamostayê piçûkan. Heta nuha du pirtûk çap kirine yek di sala 1994 an de bi navê MEHKÛM weşanên Welat, ya din jî di 2015 an de DEREWEKE PIÇÛK weşanxaneya Apec

Qeydên dişibine hev