CUDATIYA NAVEROKA PEYVA ”MAÇ” Û ”RAMÛSAN”Ê

CUDATIYA NAVEROKA PEYVA ”MAÇ” Û ”RAMÛSAN”Ê

Zeynelabidîn Zinar, nivîskar/lêkolîner 

Di bikaranîna peyva ”maç” û ”ramûsan”ê de gelek car çewtî çêdibin.
Dema ez dixwazim ku naverokê bi xwedanê nivîsan bidim fêmkirin, yekser dibêjin ”Li ba me wisa tê gotin” û meselê bi dawî tînin. Mixabin hêj min nedîtiye ku di pirsgirêkên wisa de yekî gotibe, ”ya rast çi ye?” û ”çewan e?”

Xwedevanên hêja, dema ez gotinekê dibêjim, ez bi zanîn dibêjim û nabêjim ku li filan deverê yan li ba me weha tê gotin, ez dibêjin bi kurdî wisa ye. Niha di destên min de 1.710 perçe folklor û 32 pirtûkên klasîk hene ku tev bingeha Çanda Kurdî ne.

Naveroka peyva MAÇê, ji bo rêzgirtin û hiskirina ji bo hisiyatên mirovatî ye.

Minak:

. Ez destê bavê xwe MAÇ dikim.
. Ez destê diya xwe MAÇ dikim.
. Ez destê mezinên xwe MAÇ dikim.
. Ez çavê zarûkên xwe MAÇ dikim.

Ev peyv tenê di straneke folklorî de derbas dibe, bawer dikim ew jî nûderketî ye û ne kevn e: ”MAÇek bide min yar, cejna te pîroz be.”

Naveroka peyva RAMÛSANê, tenê ji bo hiskirina di evîn û evîndariyê de tê gotin. Mînakên vê peyvê bi sedan hene.
Hin caran keç bang li evîndarê xwe dike û dibêje: ”RAMÛSANê min keçikê…” û dubare dike.
Lê gelek car xort di strana xwe de dibêje evîndara xwe: ”RAMÛSANên te xweştirin ji bastêqê Eglê, ji toyê mastê miyan, ji gezo…” û navê çiqas tiştên xweş ên xwarinê hene dibêje.

Binerin, îro li gelek zanîngehên welatên pêşketî profesor û doçent hene ku bi awayekî akademîk li ser Zimanê Kurdî xwe gehandine. Mînak, li Holandayê 16 profesor û doçentên ku rind bi kurdî dizanin hene.
Eger yek ji wan, nivîsa yekî ku peyva RAMÛSANê ji bo diya xwe bi kar bîne, wergerînin zimanê xwe, yekser wergêr wê ramûsana dê ji bo têkiliya cinsî fêm bike.

Rast e, ez jî dizanim ku li hin herêmên Bakûrê Kurdistanê peyva RAMÛSANê ji bo rêzgirtin bi kar tînin. Lê belê ew bikaranîn şaş e, çewt e, xelet e û bê rê ye.

Niha kesên me yên nezan û nexwendî eger vê peyvê bi kar bînin, dîsa normal e. Lê ew kesên xwenda ku bi nivîskî bi kar tînin û bêjin ku ”li ba me wisa tê gotin” diyar dibe ku ew dema dinivîsin, hîç li naveroka peyvan nafikirin.

Hêvîdar im ku nivîskarên me, xasma jî yên ciwan li peyvên wisa bi diqet û hişmend bin.

 

Riataza

Derheqa nivîskar da

Zeynelabidin Zinar

Bav û kalên wî tev mela bûne û ders dane şagirdan. Ew bi xwe jî berhemê Medreseya Kurdî ye. Wî 11 sal Medrese, 3,5 sal Imam-Xetîm, çar sal lîse xwendiyte. Rêvebirê malpera www.pencinar.se e. Bi dehan pirtûkên folklorî çap kirine.

Qeydên dişibine hev