Di burokrasîya Dewleta Osmanî de kî hebûn?

Di burokrasîya Dewleta Osmanî de kî hebûn?

Qeydên dîrokê zû yan dereng derdikevin ber ronahîyê. Ew rastî û derewan ji hev vediqetînin.

Van rojana, li ser sirgûn û komkujîya ermenîyan gelek niqaş çê dibin.

Di van niqaşan de bi destê hin rewşenbîrên kurd belgeyên dîrokî, agadarîyên teze derdikevin holê.

Yek ji van ev nivîsa kurt ya lêkolîner û nivîskar birêz Osman AYDIN e.

Me ew ji malpera wî ya Facebookê hilda û bi destûra wî diweşînin.

 

Osman AYDIN

Wergera ji tirkî: Haluk Öztürk

Wek min berê jî bi wesîleyên cuda çend caran li ser tehcîrkirina (sirgûnkirina) ermenîyan nivîsîbû; biryara”tehcîrê” biryareke sîyasî ye û dewletê ev biryar bicîanîye. Di nav wê mekanîzma biryar stendinê de kurd tunene. Hin kes bi bêbextî û derewan dixwazin wisa nîşan bidin ku di nav mekanîzma dewletê de gelek kurd hebûne. Bi vî awayî dixwazin bêjin ku destê kurdan di vê biryara sîyasî de heye.

Wextê ku biryara ”tehcîrê” hatiye stendin, di nav burokrasîya bilind ya serwerîya Osmanî de, kurd tunene. Kesên ku di rêvebirîya Osmanîyan de, di burokrasîya bilind de cî hildane, bêtirî wan ji gelên Tirk, Arnavût, Ereb, Ermenî, Çerkez û yên mayin in.

Di serwerîya Osmanî de cîhekî girîng ê ermenîyan hebû.

 

Li gor qeydên sicîlê hejmara ermenîyên di nav serwerîya Osmanîyan de weha ye:

22 Nazır (wezîr)

33 Milletvekili (Parlamenter)

29 Paşa

7 Sefîr

11 Serek konsolos

11 Dersdarên Darülfünun (Universite)

41 Karmendên dereca yekemîn yên dewletê

1 Endamê dadî ”Meclis-i Valayı Ahkâm (Sazîya herî bilind, hukumet û dadgeha herî bilind pêkve) 

 

Ya here giring dema di sala 1915a de biryara ”tehcîr” hate stendin, di ”Osmanlı Meclis-i Mebusanı” (Parlamenta Osmanî) de 15 parlamenterên ermenî hene: 

 

1 – Agop Hırlakyan (Maraş) 

2 – Artin Boşgezenyan (Heleb)

3- İhsan Onnik (İzmir)

4 – Bedros Hallacyan (İstanbul)

5 – Kirkor Zohrap (İstanbul)

6 – Minas Çeraz (Erzurum)

7- Varkes Sengülyan (Erzurum)

8 – Osep Medetyan (Erzurum)

9 – Kegan Der Garabetyan (Muş)

10 -Karabet Tomayan (Kayseri)

11 – Dikran Barsamyan (Sivas)

12 -Vahan Papazyan (Van)

13 – Varamyan (Van)

14 – Stepan Çirakçiyan (Ergani)

15 -Matyos Nalbantyan

 

Li gor qeydên Meclis-i Mebusan, parlamenterê Wanê Varamyan di dema serhildana Wanê de (1915) li nêzîkî Bitlîsê ”telef” bûye. Varhan Papazyan jî li Muşê tevî çeteyan bûye û ”maqtûl ketîye” (yanî bûye qurbanî).

Parlamenterên din di dema biryar stendina ”tehcîrê” de li parlamentoyê (meclîs) hazir bûn.

Gelo di mekanîzma îdarî de hebûna ermenîyan ku xwedî gotin û biryar bûn, meriv çawa dikare şirove bike?

 

Riataza

Derheqa nivîskar da

RIATAZA

Malpera nûçeyan derheqa kurdan û Kurdistanê da; Ji bo malûmatîyên zêde berê xwe bidine vê navnîşanê: info@riataza.com

Qeydên dişibine hev